Anil Seth jest brytyjskim badaczem świadomości, dyrektorem Centre for Consciousness Science (Centrum Nauk o Świadomości, CCS) i profesorem neuronauki obliczeniowej na Uniwersytecie w Sussex. Kieruje programem „Brain, Mind and Consciousness” (Mózg, umysł i świadomość) w Canadian Institute for Advanced Research. Magazyn „Prospect” w 2024 r. umieścił go wśród 25 najwybitniejszych myślicieli świata. Jego wystąpienie TED z 2017 r. „Twój mózg halucynuje twoją świadomą rzeczywistość” miało ponad 15 mln odsłon w internecie.

Naukowiec podkreślił w rozmowie z PAP, że bardzo wątpi w to, że sztuczna inteligencja ma świadomość.

– Mój sceptycyzm wynika z kilku powodów. Po pierwsze mamy skłonność, by przypisywać świadomość obiektom, które jej nie mają. Posługiwanie się językiem postrzegamy jako przejaw inteligencji i świadomości właśnie. Do niedawna było to zasadne, bo zdolność do mówienia rzeczywiście wiązała się ze świadomością. Jednak teraz istnieją duże modele językowe (LLM) zdolne do generowania płynnego języka, które wcale nie muszą być świadome, by mówić. Niektórzy sądzą, że mają one świadomość, ale nikt nie widzi jej w innych rodzajach sztucznej inteligencji – na przykład systemie AlphaFold, który przewiduje strukturę białek. A przecież to ten sam rodzaj sieci neuronowych – argumentował.

Jego zdaniem postrzeganie AI jako świadomej wynika z założenia, że świadomość jest swoistym procesem obliczeniowym – a obliczeniami właśnie zajmują się komputery i sztuczna inteligencja. – Do takiego wniosku prowadzi przekonanie, że mózg jest w zasadzie komputerem, tyle że zbudowanym z węgla, a nie krzemu. Ta koncepcja opiera się na założeniu, że nie ma znaczenia, z jakiego materiału są zbudowane myślące struktury. Jeśli więc uważamy, że mózg jest komputerem, to znaczy, że wszystkie jego składowe, w tym świadomość, można odwzorować w konstrukcjach krzemowych – tłumaczył prof. Seth.

Jednak, jak zaznaczył, mózg nie jest komputerem, a przynajmniej nie tylko komputerem. – Kiedy przyjrzymy mu się bliżej, zdamy sobie sprawę, jak wiele jego działań nie sprowadza się do obliczeń ani algorytmów. Więc założenie, iż świadomość jest rodzajem algorytmu, jest najprawdopodobniej nieprawdziwe – ocenił.

Tłumaczył, że świadomość różni się od inteligencji: – Inteligencję można stworzyć w krzemowych strukturach, ponieważ polega na wykonywaniu czynności i funkcji, a algorytmy są w tym bardzo dobre. Z kolei w świadomości zgodnie z definicją nie chodzi o wykonywanie czynności, ale o odczuwanie.

Dodał, że wobec rozwoju technologii coraz trudniej będzie oprzeć się wrażeniu, że systemy AI są świadome, ale według niego obecnie w tej kwestii intuicja nas zawodzi.

– Martwi mnie jednak pojawienie się „syntetycznej” świadomości – nie w serwerowniach, w których działa najnowszy chat GPT, ale w laboratoriach, gdzie ludzie tworzą mini-mózgi z prawdziwych neuronów. Nie ma na ten temat publicznej debaty, bo te twory do nas nie mówią jak duże modele językowe i nie używamy ich w codziennym życiu. Są jednak zbudowane z tego samego materiału, co nasze mózgi – zauważył dyrektor CCS.

Przyznał, że jeśli udałoby się skonstruować mózg taki sam jak ludzki lub zwierzęcy, to mógłby być świadomy. – Biologia syntetyczna nie jest jeszcze doskonała, ale szybko się rozwija, a jej produkty powstają z tego samego materiału co organizmy żywe. Znacznie bardziej niepokoi mnie więc przypadkowe stworzenie świadomości w tego typu strukturach niż duże modele językowe kolejnych generacji – podsumował prof. Anil Seth.

Prof. Seth będzie gościem Copernicus Festival, który odbywa się w dniach 19-24 maja w Krakowie. Naukowiec wygłosi wykład „Czym jest świadomość i czy sztuczna inteligencja może ją mieć?” w sobotę 23 maja.

Festiwal jest organizowany przez Uniwersytet Jagielloński ze środków Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

Polska Agencja Prasowa i serwis Nauka w Polsce objęły Copernicus Festival patronatem medialnym.

Anna Bugajska (PAP)

abu/ bar/