Dr Tomasz Napierała z Instytutu Geografii Miast, Turyzmu i Geoinformacji Wydziału Nauk Geograficznych Uniwersytetu Łódzkiego wyjaśnił w rozmowie z PAP, że sytuacja na Bliskim Wschodzie wywiera obecnie ogromny wpływ na rozwój globalnej turystyki - pewne destynacje zyskują większą popularność, inne odnotowują straty, bo turyści w większym niż dotąd stopniu przy wyborze miejsca wypoczynku kierują się bezpieczeństwem.

- Bliski Wschód to obszar, który jest nie tylko uznaną destynacją turystyczną, ale też jednym z głównych hubów komunikacyjnych na świecie. Zgodnie z informacjami Światowej Rady Podróży i Turystyki, ok. 14 proc. globalnego ruchu tranzytowego przechodzi przez główne huby lotnicze regionu Zatoki Perskiej, czyli Dubaj, Abu Dhabi, Dohę i Bahrajn. W normalnych warunkach przez te porty przewija się ponad pół miliona pasażerów dziennie - zaznaczył.

Jak dodał, Światowa Rada Podróży i Turystyki oszacowała w połowie marca, że konflikt w Zatoce Perskiej oznacza dla globalnej turystyki około 600 mln dolarów strat dziennie, jeżeli chodzi o międzynarodowe wydatki turystyczne.

- Skala impaktu tego konfliktu na międzynarodową turystykę jest bezprecedensowa. Mechanizmy, które w związku z tym obserwujemy, są podobne chociażby do tych, które odnotowano na początku inwazji Rosji na Ukrainę, natomiast skala tego zjawiska jest nieporównywalnie większa, nie tylko ze względu na większe turystyczne znaczenie Bliskiego Wschodu, zarówno jako docelowej destynacji, jak i ważnego węzła międzynarodowych podróży. Dodatkowo jest to też region, który odpowiada za globalne zaopatrzenie w ropę i gaz ziemny - zauważył ekspert.

Dr Napierała przypomniał, że wzrost cen ropy, który jest bezpośrednim efektem konfliktu, przekłada się na dwukrotny wzrost cen paliwa lotniczego. To sprawia, że przewoźnicy muszą szukać oszczędności, albo modyfikować politykę cenową. Wielkie cięcie połączeń lotniczych już się rozpoczęło, m.in. na ich redukcję zdecydowali się niektórzy europejscy przewoźnicy. Obserwujemy też wzrost cen biletów.

Aby wykazać, jak zmieniają się turystyczne preferencje mieszkańców naszego kontynentu, ekspert przywołał dane Europejskiej Komisji Podróży, organizacji zrzeszającej europejskie organizacje turystyczne, współfinansowanej ze środków UE.

Co pół roku publikuje ona raporty dotyczące spodziewanych kierunków wyjazdowych turystów. Ostatni ukazał się w kwietniu i dotyczył badania realizowanego w marcu, a więc w momencie gdy turyści byli już świadomi skutków inwazji Stanów Zjednoczonych i Izraela na Iran.

- W badaniu widać, że zmieniły się czynniki wyboru destynacji i już 22 proc. Europejczyków jako najważniejszy z nich wskazuje bezpieczeństwo. Jak porównamy to sobie z poprzednim badaniem, czyli z września 2025 roku, to jest wzrost aż o 4 punkty procentowe. Dużą rolę odgrywają też czynniki kosztowe - podkreślił dr Napierała.

Te dwa czynniki - bezpieczeństwo i koszty można rozpatrywać w połączeniu z głównymi obawami podróżnych, które również wybrzmiały w raporcie Europejskiej Komisji Podróży. Turyści coraz częściej dostrzegają ryzyko związane z napięciami geopolitycznymi i z uzależnionym od nich wzrostem kosztów podróży.

- Co ciekawe, w objętym raportem okresie, czyli od kwietnia do września 2026 r., planuje wyjechać nawet więcej osób niż było to deklarowane w poprzednim badaniu. Wzrost zainteresowania wyjazdami turystycznymi wynosi aż 10 punktów procentowych. W tej chwili w celach turystycznych planuje wyjechać 82 proc. badanych. Zainteresowanie turystyką rośnie, ale jednocześnie zmieniają się nasze preferencje ze względu na obawy dotyczące kosztów i bezpieczeństwa - wyjaśnił geograf.

Poza tym w raporcie widać, że zmniejsza się liczba i odsetek Europejczyków, którzy chcą wyjeżdżać poza rodzimy kontynent. W opinii eksperta nie oznacza to jednak, że będziemy wyłącznie podróżować po swoim kraju, mimo że od pandemii turystyka wewnątrzkrajowa wróciła do łask, zarówno w Polsce, jak i innych krajach europejskich.

- Polska nie odbiega specjalnie od średniej europejskiej - w te wakacje spodziewamy się ogromnego wzrostu zainteresowania destynacjami postrzeganymi jako bezpieczne, odległe od obszaru konfliktu, a jednocześnie gwarantujące dobrą pogodę, która niezmiennie jest ważnym czynnikiem przy wyborze miejsc na wypoczynek wakacyjny. Spodziewamy się więc istotnego wzrostu zainteresowania Hiszpanią i Włochami - zapowiedział dr Napierała.

Z analiz Europejskiej Komisji Podróży wynika, że te dwa kraje w basenie Morza Śródziemnego to wymarzone destynacje dla statystycznego turysty z Europy. Nieco mniej popularnym kierunkiem jest Francja, postrzegana jako droższe miejsce wypoczynku.

W opinii eksperta nieco inna jest sytuacja krajów bliższych strefie objętej konfliktem, jak choćby Turcja. Według danych Polskiej Izby Turystyki, Turcja to od lat kierunek najczęściej wybierany przez Polaków wyjeżdżających na wakacje organizowane przez biura podróży.

Według statystyk dotyczących funkcjonowania tureckiego sektora hotelarskiego, udostępnianych przez CoStar, od końca lutego obserwowana jest stała tendencja wzrostowa - porównując dane dzienne rok do roku rośnie obłożenie, średnie ceny i przychód notowany przez turecki sektor hotelarski.

- Na razie nie widać negatywnego impaktu konfliktów na Bliskim Wschodzie na turecki rynek hotelarski. Ale dochodzą do nas sygnały z biur podróży, że klienci zaczynają masowo, głównie z obawy o kwestie związane z bezpieczeństwem, dokonywać anulacji wyjazdów do Turcji - zaznaczył.

Jego zdaniem jest to kwestia indywidualnej oceny ryzyka. Turcję można np. porównać z Polską, która też sąsiaduje bezpośrednio z obszarem konfliktu. Czy to ogranicza jej atrakcyjność turystyczną i zmniejsza bezpieczeństwo? Dla Polaków odpowiedź jest oczywista, obcokrajowcy mogą to widzieć inaczej.

Geograf z UŁ postrzega Turcję jako kraj bardzo bezpieczny, należący do NATO i potrafiący zadbać o rozwój turystyki niezależnie np. od niestabilnej od wielu lat sytuacji w Syrii.

- Mam nadzieję, że Turcja i inne kraje regionu będą w stanie się przed tymi złymi opiniami obronić. Ogromną rolę odgrywać będą w tym rzetelne informacje na temat realnych zagrożeń, które tam występują, a nie subiektywnie odczuwanego ryzyka. Turcję oceniam jako bardzo bezpieczną i dającą ciekawą ofertę turystom zainteresowanym tradycyjnym wypoczynkiem letnim - podkreślił.

Poza tym jeśli chodzi o preferencje Polaków nadal popularne będą takie kraje jak Chorwacja, do której wybiera się 9 proc. rodaków planujących wyjazdy zagraniczne oraz Grecja - 7 proc.

Eksperci biorą pod uwagę, że bliskowschodni konflikt może mieć znaczenie także dla rozwoju rodzimego przemysłu turystycznego.

- Szczególnie, że Polacy akceptują postępujący wzrost cen w sektorze usług noclegowych. Gotowi są też płacić więcej za komfort swojego wypoczynku, za jego lepszą jakość. Skłonność do tego, żeby w budżetach na wyjazdy turystyczne przeznaczać większą kwotę na noclegi, jest widoczna w badaniach. Dla branży będzie to miało charakter motywujący. Trzeba też mieć świadomość, że pogoda w Polsce bywa kapryśna i organizując wypoczynek w kraju, musimy dać turyście taką propozycję, która będzie atrakcyjna również w warunkach niepogody - wyjaśnił dr Napierała.

Z raportu Europejskiej Komisji Podróży wynika też, że spora grupa osób planuje swój wypoczynek niezależnie od obowiązujących trendów i nawet wybierając popularną Hiszpanię lub Włochy, szuka miejsc z dala od utartych szlaków.

- Około 40 proc. Polaków, planując swoje aktywności turystyczne, myśli o topowych destynacjach. Ale rośnie odsetek rodaków - i w tej chwili to jest około 50 proc. - którzy szukają miejsc nieco mniej popularnych wśród turystów. To sygnał na to, że na turystykę zaczynamy patrzeć inaczej, bardziej indywidualnie - uważa ekspert.

Agnieszka Grzelak-Michałowska(PAP)

agm/ drag/