Sprawą ma zająć się pięcioosobowy skład TK, pod przewodnictwem sędziego TK Stanisława Piotrowicza. Sprawozdawcą będzie prezes TK Bogdan Święczkowski. W składzie znaleźli się też wiceprezes TK Bartłomiej Sochański oraz sędziowie Jakub Stelina i Rafał Wojciechowski. Początek rozprawy wyznaczono na godz. 11.

TK zajmie się tym wnioskiem, w czasie gdy trwa procedura zmierzająca do wyboru przez Sejm sędziowskich członków KRS na nową kadencję. Kancelaria Sejmu informowała na początku kwietnia, że wybór ten wstępnie planowany jest na posiedzeniu Sejmu, które odbędzie się 13-15 maja br.

Zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami - wprowadzonymi w czasach rządów Zjednoczonej Prawicy - to Sejm wybiera 15 sędziów-członków KRS spośród sędziów Sądu Najwyższego, sądów powszechnych, sądów administracyjnych i sądów wojskowych na wspólną 4-letnią kadencję. Uprawnionymi do zgłoszenia kandydata do Rady jest grupa 2 tys. obywateli, albo 25 wciąż orzekających sędziów. Kandydatów zgłasza się marszałkowi Sejmu w ciągu 30 dni od dnia obwieszczenia o rozpoczęciu procedury wyboru do KRS.

Marszałek Sejmu podał już do publicznej wiadomości zgłoszenia 60 sędziów - kandydatów do KRS. Tymczasem na poniedziałek - 20 kwietnia zapowiadane jest opiniowanie tych kandydatów przez zgromadzenia sędziów w Polsce. Opiniowanie takie nie jest przewidziane w ustawie, przez rządzących było jednak zapowiedziane jako tzw. plan B - po prezydenckim wecie do noweli ustawy o KRS, która przywracała wybór sędziowskiego składu KRS przez środowiska sędziowskie. Plan ten zakłada, że Sejm wybiera do KRS osoby, których kandydatury wskażą sędziowie podczas głosowań na zgromadzeniach.

Natomiast KRS w końcu lutego zaskarżyła do TK obowiązujące od czasów rządów PiS regulacje odnoszące się do procedury wyboru sędziów do KRS przez Sejm.

Rada zarzuciła przepisom ustawy o KRS niezgodność z zasadą publicznego dostępu do służby publicznej na jednakowych zasadach, prawem do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki oraz z zasadą równoważenia się władz.

We wniosku zaznaczono, że zasady dostępu do służby publicznej muszą mieć charakter obiektywny, by umożliwiać ubieganie się o przyjęcie do tej służby „różnym kandydatom, zgodnie z zasadami równości szans, bez jakichkolwiek dyskryminacji i nieuzasadnionych ograniczeń”.

Tymczasem zdaniem autorów wniosku, zaskarżone przepisy naruszają to prawo kandydatów do KRS, gdyż m.in. determinują, według nich, „możliwości udziału w konkursie od decyzji organu władzy wykonawczej - co w sytuacji faktycznej, mającej miejsce od wielu lat (ma – PAP) prowadzić do faktycznego wykluczenia części kandydatów, którym obecna opcja rządząca, w tym także Minister Sprawiedliwości odmawia statusu sędziego”.

W sprawie chodzi m.in. o przepis, zgodnie z którym marszałek Sejmu w terminie 3 dni od dnia otrzymania zgłoszenia kandydata do Rady, zwraca się do szefa MS o potwierdzenie posiadania przez osoby popierające tę kandydaturę statusu sędziego. We wniosku podkreślono, że szef MS „nie jest organem władnym decydować kto jest, a kto nie jest sędzią”.

Przepisy ustawy o KRS są kwestionowane we wniosku w odniesieniu do sytuacji odmowy przyjęcia przez marszałka Sejmu zgłoszenia na kandydata do KRS. „Należy zauważyć, że kandydat na członka Rady de facto nie ma realnego prawa do rozpatrzenia odwołania od postanowienia Marszałka przez sąd” – wskazano we wniosku.

Zaznaczono w nim, że choć kandydat może złożyć skargę na postanowienie marszałka, to określone w ustawie o KRS postępowanie „nie umożliwia stronom przedstawienia swych racji, a sądowi wyjaśnienia istotnych okoliczności spornych”. W związku tym, zdaniem Rady, warunki tak ukształtowanego postępowania nie są zgodne ze standardem sprawiedliwej procedury sądowej określonej w konstytucji.

Spór dotyczący KRS, wiąże się z nowelizacją w grudniu 2017 r. ustawy o Radzie, zgodnie z którą od 2018 r. 15 sędziów-członków KRS wybieranych jest przez Sejm, choć wcześniej byli oni wybierani przez środowiska sędziowskie. Zmiana z 2017 r. stała się powodem stawianych przez ówczesną opozycję, a przez rządzących obecnie, zarzutów upolitycznienia KRS i kwestionowania statusu osób powołanych na sędziów w procedurze z udziałem tak ukształtowanej KRS. Na wadliwość procedury wyłaniania sędziów z udziałem obecnej KRS wskazywały w ostatnich latach też orzeczenia europejskich trybunałów – TSUE i ETPC.

Z kolei w przyjętej jeszcze w marcu 2024 r. uchwale Sejm podkreślił, że „uwzględnienie w działalności organu władzy publicznej rozstrzygnięć Trybunału Konstytucyjnego wydanych z naruszeniem prawa może zostać uznane za naruszenie zasady legalizmu przez te organy”. Sejm uznał też m.in., że dwaj obecnie orzekający w TK - Jarosław Wyrembak i Justyn Piskorski - nie są sędziami Trybunału Konstytucyjnego. Od czasu podjęcia tamtej uchwały przez Sejm wyroki TK nie są publikowane w Dzienniku Ustaw.

Ostatnio Sejm wybrał sześcioro nowych sędziów TK na nieobsadzone wcześniej stanowiska. Prezydent Karol Nawrocki przyjął ślubowania od dwójki z nich. W zeszłym tygodniu sześcioro sędziów złożyło ślubowania podczas uroczystości w Sali Kolumnowej Sejmu. Złożyło je zarówno dwoje sędziów, od których ślubowania odebrał już prezydent, czyli Dariusz Szostek i Magdalena Bentkowska, a także czworo pozostałych: Krystian Markiewicz, Maciej Taborowski, Marcin Dziurda i Anna Korwin-Piotrowska. Następnie sędziowie TK na biurze podawczym Kancelarii Prezydenta złożyli pisemne roty swoich ślubowań. Prezes TK dopuścił do orzekania dwoje, którzy ślubowali w Pałacu Prezydenckim. (PAP)

mja/ mok/