Ekspert: u 77,5 proc. pacjentów z cukrzycową chorobą stóp uzyskaliśmy pozytywny efekt leczenia

Cukrzyca powoduje liczne powikłania zarówno w naczyniach krwionośnych, jak i w układzie nerwowym. U części diabetyków doprowadzają one do infekcji, owrzodzeń i destrukcji tkanek miękkich oraz kości i stawów kończyn dolnych. Chorzy tego nie czują, gdyż z powodu uszkodzenia nerwów obwodowych tracą czucie w stopach i nie odczuwają bólu, jaki zwykle wywołują tego rodzaju uszkodzenia tkanek. Utrudnia to wyleczenie tych zmian, dlatego czasami konieczna jest amputacja kończyny dolnej.

Dr Piotr Liszkowski z Pododdziału Stopy Cukrzycowej Oddziału Wewnętrznego Szpitala Powiatowego w Szamotułach twierdzi, że u wielu pacjentów z cukrzycową chorobą stóp można uniknąć amputacji kończyny. Trzeba tylko w porę wdrożyć odpowiednie leczenie szpitalne i poszpitalne. Służące temu procedury przetestowano w ramach Programu Pilotażowego Opieki nad Pacjentem z Zespołem Stopy Cukrzycowej, który w kolejnej odsłonie zakończył się w styczniu 2026 r.

– Udało się wykazać, że pełne wygojenie ran w okresie pięciu miesięcy po hospitalizacji uzyskano u ponad połowy chorych (52,5 proc.). Z kolei u 77,5 proc. pacjentów z cukrzycową chorobą stóp uzyskaliśmy pozytywny efekt leczenia, czyli pełne wygojenie lub pełne wyziarninowanie (odbudowa skóry i tkanki podskórnej, gdy brzegi rany są tak oddalone, że nie można ich zszyć – PAP), rokujące pełne wygojenie – zapewnił specjalista podczas konferencji dla dziennikarzy „Diabetologia 2026”, która odbyła się w Warszawie. 

W pilotażu leczonych było 350 chorych i zaledwie u 10 z nich konieczne była wysoka amputacja kończyny dolnej. – Część z tych chorych już wcześniej była kwalifikowana do amputacji, na którą się nie zgodzili. To wynik bardzo dobry – ocenił dr Liszkowski.

Jego zdaniem w pilotażu potwierdzono skuteczność zastosowanych procedur, „dlatego nie należy opóźniać wdrożenia i upowszechnia takiego modelu leczenia szpitalnego”. Przyznał to Narodowy Fundusz Zdrowia. Według opublikowanego 30 kwietnia 2026 r. raportu NFZ Program Pilotażowy „poprawił jakość opieki medycznej oraz udzielił wsparcia pacjentom na wielu płaszczyznach”.

Lekarze zajmujący się leczeniem cukrzycowej choroby stóp oczekują, że więcej będzie poradni specjalizujących w terapii tego schorzenia, bo na razie jest ich zbyt mało. Twierdzą, że konieczna jest też zmiana wyceny przynajmniej dwóch procedur szpitalnych dotyczących choroby stopy cukrzycowej (oznaczonych symbolami K39 i J34), gdyż są zbyt niskie i nieopłacalne dla szpitala. 

Procedura K39 obejmuje hospitalizację pacjenta ze stopą cukrzycową bez wykonywania dużych procedur operacyjnych na tkankach stopy, np. wyrównanie glikemii, antybiotykoterapię, leczenie miejscowe oraz diagnostykę. Z kolei procedura J34 to operacyjne leczenie owrzodzeń, martwicy lub innych zmian stopy, obejmujące np. opracowanie chirurgiczne rany, nekrektomię (usunięcie tkanek martwiczych), drenaż lub drobne zabiegi naprawcze.

Część pacjentów leczonych w ramach programu wymagało zabiegu oszczędzającego w obrębie stopy, najczęściej z powodu przewlekłego ogniska infekcyjnego w obrębie kości, uniemożliwiającego pełne wygojenie się rany. A jest to jedna z głównych przyczyn amputacji kończyny.

Jak poinformował dr Liszkowski, do końca 2026 r. wydana ma być opinia Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji dotycząca nowej wyceny procedur K39 i J34. Zaznaczył jednak, że nawet te procedury nie obejmują tego wszystkiego, co wykonuje się u pacjentów z chorobą stopy cukrzycowej, bo wymagają oni kompleksowego leczenia. 

Chorzy na cukrzycę to pacjenci wielochorobowi, a stopa cukrzycowa to choroba przewlekła – tłumaczył dr Liszkowski. – Gdy coś zaczyna się dziać ze stopą, są oni kierowani do poradni chirurgicznej lub poradni stopy cukrzycowej. Ponieważ tych poradni jest bardzo mało, dlatego pacjenci trafiają głównie do poradni chirurgicznej. Gdy stan jest ostry, są oni odsyłani na SOR, a potem do szpitala, najczęściej na oddział chirurgiczny lub wewnętrzny. Około 50 proc. naszych chorych wymaga rewaskularyzacji naczyniowej w niezbyt odległym czasie. 

Z okazji Światowego Tygodnia Świadomości Stopy Cukrzycowej w dniach 13–20 listopada 2026 r. w wybranych placówkach odbędą się bezpłatne badania stóp u chorych na cukrzycę (szczegółowe informacje na stronie www.ptlr.org).

Polskie Towarzystwo Leczenia Ran, główny organizator ogólnopolskiej akcji, wylicza, że w Polsce około 200–250 tys. pacjentów zmaga się z raną stopy cukrzycowej, która grozi amputacją stopy. Wystarczy jednak zaledwie 10 minut, aby ocenić ryzyko rozwoju cukrzycowej choroby stóp i dowiedzieć się, jak zapobiegać jej poważnym powikłaniom.

Zbigniew Wojtasiński (PAP)

zbw/ bar/