16 listopada
------------
1414 – W Konstancji zebrał się Sobór, który zakończył schizmę (podział) Kościoła na Zachodzie. Jego skutkiem było też skazanie i spalenie na stosie Jana Husa, a jednym z poruszonych tematów był spór polsko-krzyżacki, w którym polskie racje przedstawili Mikołaj Trąba i Paweł Włodkowic.
1603 – Urodził się Augustyn Kordecki, przeor klasztoru paulinów na Jasnej Górze, organizator obrony sanktuarium częstochowskiego przed wojskami szwedzkimi w 1655 r.
1611 – Na rynku w Warszawie został stracony Jan Tyszkiewicz, mieszczanin oskarżony o bluźnierstwo, bo odmówił złożenia przysięgi na Trójcę Świętą. Był członkiem wspólnoty arian (braci polskich), którzy nie uznawali katolickiego dogmatu w tej sprawie.
1794 – Koniec Insurekcji Kościuszkowskiej; pod Radoszycami nastąpiło rozwiązanie oddziałów powstańczych i kapitulacja przed wojskiem rosyjskim; po upadku powstania Rosja, Niemcy i Austria dokonały trzeciego rozbioru Polski.
1800 – Zainaugurowało działalność Towarzystwo Warszawskie Przyjaciół Nauk.
1831 – Zmarł Carl von Clausewitz, pruski generał i teoretyk wojskowości, autor traktatu „O wojnie”.
1846 – Wolne Miasto Kraków zostało zaanektowane przez Austrię.
1848 – W Londynie w Guildhall odbył się ostatni publiczny koncert Fryderyka Chopina, który zagrał na rzecz polskich emigrantów.
1868 – Zmarł Samuel Orgelbrand, jeden z najbardziej znanych księgarzy i wydawców, właściciel drukarni.
1876 – Urodził się Konstanty Janicki, zoolog, twórca warszawskiej szkoły parazytologii.
1897 – Urodził się Mieczysław Lepecki, żołnierz Legionów Polskich, w latach 1930-1935 adiutant marszałka Józefa Piłsudskiego; pisarz, podróżnik, autor wspomnień.
1901 – W Warszawie otwarto hotel Bristol.
1918 – Nadano telegram Józefa Piłsudskiego do przywódców państw, notyfikujący powstanie niepodległego państwa polskiego.
1918 – Urodził się Antoni Kępiński, psychiatra, profesor Akademii Medycznej w Krakowie, twórca teorii metabolizmu informacyjnego.
1922 – Urodził się Janusz Morgenstern, reżyser, scenarzysta, twórca seriali „Stawka większa niż życie”, „Kolumbowie” i „Polskie drogi”.
1926 – We Lwowie urodził się Roman Zimand, historyk literatury, eseista.
1930 – Tzw. wybory brzeskie – zorganizowane po uwięzieniu w twierdzy brzeskiej przywódców antysanacyjnej opozycji. Ponad połowę miejsc w Sejmie zdobył piłsudczykowski Bezpartyjny Blok Współpracy z Rządem.
1934 – Aktorka Nina Andrycz zadebiutowała w wileńskim Teatrze na Pohulance.
1940 – Niemcy zamknęli getto w Warszawie; na 307 ha znalazło się około 400 tys. Żydów.
1942 – Oddziały Kedywu KG AK z Warszawy przeprowadziły akcję równoczesnego wykolejenia pięciu niemieckich pociągów na liniach z Warszawy do Radomia, Dęblina, Łukowa i Terespola.
1945 – W Londynie podpisano konwencję o utworzeniu UNESCO (Organizacji Narodów Zjednoczonych dla Wychowania, Nauki i Kultury).
1950 – W Warszawie rozpoczął obrady II Światowy Kongres Pokoju, podczas którego wybrano Światową Radę Pokoju.
1956 – Zmarł Józef Poznański, komandor, specjalista z zakresu prawa morskiego, logistyk, współtwórca polskiej gospodarki morskiej.
1972 – W Paryżu Konferencja Generalna UNESCO przyjęła konwencję o ochronie światowego dziedzictwa kulturowego i naturalnego.
1989 – W Warszawie rozpoczęło się demontowanie zaprojektowanego przez Zbigniewa Dunajewskiego w 1951 r. pomnika Feliksa Dzierżyńskiego; prace trwały do 17 listopada.
2007 – Prezydent Lech Kaczyński powołał rząd Donalda Tuska.
2014 – W Warszawie zmarła Jadwiga Piłsudska-Jaraczewska, córka marszałka Józefa Piłsudskiego; była m.in. pilotem szybowców, a w czasie II wojny światowej służyła w brytyjskim Air Transport Auxiliary (ATA); po zakończeniu wojny pozostała w Londynie jako uchodźca polityczny, do Polski powróciła w 1989 r.; założyła Fundację Rodziny Józefa Piłsudskiego, która wspólnie z MKiDN utworzyła Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku.
2017 – W wieku 100 lat zmarł Franciszek Kornicki, ostatni żyjący dowódca polskiego dywizjonu lotniczego z okresu II wojny światowej (308 i 317). Po wojnie pozostał w Wielkiej Brytanii i służył w RAF-ie.
2023 – W Łodzi zmarł działacz opozycji z okresu PRL Benedykt Czuma. W 1965 r. wraz z bratem Andrzejem oraz Stefanem Niesiołowskim, Marianem Gołębiewskim i Emilem Morgiewiczem założył tajną organizację niepodległościową Ruch; działał także w ROPCiO i Solidarności.
17 listopada
------------
1370 - W katedrze wawelskiej odbyła się koronacja Ludwika Andegaweńskiego na króla Polski.
1780 - W Warszawie zmarł Bernardo Belotto, zwany również Canaletto, włoski malarz; w latach 1767-1780 pracował dla króla Stanisława Augusta Poniatowskiego.
1847 - W Berlinie wydano wyroki w procesie wielkopolskich powstańców i działaczy niepodległościowych. Skazano 117 osób, w tym 8 na karę śmierci.
1863 – Zwycięstwo powstańców styczniowych w potyczce stoczonej w miejscowości Rossosz niedaleko Białej Podlaskiej. Zginęło 65 żołnierzy rosyjskich, a straty po stronie polskiej były kilka razy niższe.
1888 - Urodził się gen. Stanisław Skwarczyński, w latach 1938-1939 szef sanacyjnego Obozu Zjednoczenia Narodowego; we wrześniu 1939 r. dowódca grupy operacyjnej w Armii „Prusy”.
1889 - Zmarł Juliusz Ligoń, poeta ludowy, działacz społeczny i oświatowy; szykanowany przez władze pruskie za umacnianie polskiej świadomości narodowej na Górnym Śląsku.
1892 - W Paryżu rozpoczął się zjazd socjalistów polskich, który powołał Polską Partię Socjalistyczną.
1905 - W Warszawie urodził się Adam Ważyk, poeta, prozaik, eseista, tłumacz.
1913 - Urodził się Aleksander Bardini, reżyser, dyrektor teatru Ateneum w Warszawie, a także aktor.
1918 – Józef Piłsudski powołał rząd na czele z socjalistą Jędrzejem Moraczewskim.
1942 - Urodziła się Anna Seniuk, aktorka filmowa i teatralna; związana z Teatrem Narodowym w Warszawie; znana z wielu ról filmowych, zagrała m.in. w „Pannach z Wilka”, „Konopielce” oraz w serialu „Czterdziestolatek”.
1946 - Urodził się Henryk Cyganik, dziennikarz (m.in. szef działu kultury w „Gazecie Krakowskiej), kierownik literacki w kilku teatrach Krakowa, Łodzi i Tarnowa.
1954 - Zmarł Tadeusz Banachiewicz, astronom i matematyk, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego.
1955 - W Gdańsku konsekrowano po odbudowie kościół Mariacki.
1975 - Urodziła się Kinga Baranowska, himalaistka, w latach 2003-2015 zdobywczyni dziewięciu ośmiotysięczników. Na trzy z nich weszła jako pierwsza Polka.
1991 - Papież Jan Paweł II kanonizował księdza Rafała Kalinowskiego, uczestnika powstania styczniowego, przeora karmelickich klasztorów w Czernej i Wadowicach.
2003 - Zmarła Zofia Rysiówna, aktorka, występowała w teatrach Krakowa, Poznania i Warszawy, grała także w Teatrze Telewizji oraz w wielu filmach, m.in. „Mam tu swój dom”, „Drewniany różaniec” i „Królowa aniołów”.
2005 - Zmarł Marek Perepeczko, aktor filmowy i teatralny, odtwórca tytułowej roli w serialu „Janosik” Jerzego Passendorfera; wystąpił także m.in. w filmach „Wesele” i „Pan Tadeusz”.
2020 – W wieku 100 lat zmarł Stanisław Szuro ps. „Zamorski”, w czasie II wojny światowej żołnierz ZWZ-AK, osadzony w obozach Sachsenhausen i Bergen-Belsen. Od 1947 do 1956 r. był więziony za udział w działającej w Krakowie Lidze Walki z Bolszewizmem. Pośmiertnie został awansowany na podpułkownika.
18 listopada
------------
1489 – Na zamku w Radomiu wielki mistrz zakonu krzyżackiego Johann von Tieffen złożył hołd lenny królowi Kazimierzowi IV Jagiellończykowi.
1528 – Książę Jan II Dobry (ostatni przedstawiciel opolskiej linii Piastów) i panujący m.in. nad Bytomiem i Tarnowskimi Górami margrabia Georg Hohenzollern wydali Ordunek Gorny – pierwszy na terenach obecnej Polski zbiór przepisów regulujących warunki pracy i płacy w górnictwie. Dokument został spisany po polsku, czesku i niemiecku.
1632 - Wydano Biblię Gdańską, kalwiński przekład Pisma Świętego na język polski. Dla polskich protestantów miała podobne znaczenie jak Biblia Jakuba Wujka dla katolików.
1655 - Potop szwedzki: początek oblężenia klasztoru paulinów na Jasnej Górze.
1700 – Bitwa pod Olkienikami – kulminacyjny moment wojny domowej w Wielkim Księstwie Litewskim. Pospolite ruszenie szlachty rozbiło wojska wojewody Sapiehy.
1825 – We lwowskim teatrze odbyła się premiera komedii Aleksandra Fredry „Damy i huzary”.
1853 - Urodził się Władysław Zamoyski, inicjator budowy linii kolejowej z Chabówki do Zakopanego; uratował od zniszczenia lasy tatrzańskie, ograniczając w nich wyręby i prowadząc zalesienia; zaangażowany w spór graniczny z Królestwem Węgier o Morskie Oko; wszystkie swoje dobra wielkopolskie oraz zakopiańskie przekazał na cele społeczne i narodowe.
1860 - Urodził się Ignacy Jan Paderewski, muzyk i jeden z ojców polskiej niepodległości.
1865 – Uruchomione zostało połączenie kolejowe między dworcem Łódź Fabryczna a Koluszkami.
1875 - Prezydentem Warszawy mianowany został Sokrates Starynkiewicz, emerytowany generał wojsk rosyjskich; urząd sprawował do 1892 r.; zasłużony dla rozwoju miasta m.in. budową nowoczesnych wodociągów i kanalizacji.
1880 – Urodził się Otto Nadolski, projektant wodociągów dla Ciechocinka i Sanoka, autor modernizacji Krynicy-Zdroju, Iwonicza, Buska i Istebnej. Był też rektorem Politechniki Lwowskiej, a do 1930 r. komisarycznym prezydentem Lwowa.
1888 - Zmarł Walery Rzewuski, fotograf, prekursor zorganizowanego ruchu fotograficznego na ziemiach polskich.
1900 – Urodziła się Wanda Wermińska, jedna z największych gwiazd sceny operowej w II RP, primadonna Teatru Wielkiego w Warszawie. W PRL dawała lekcje śpiewu aktorom i wokalistom, m.in. Jerzemu Połomskiemu.
1914 – Bitwa pod Krzywopłotami niedaleko Olkusza. Nazwana przez Piłsudskiego „legionowymi Termopilami”, bo walczący w niej u boku armii austriackiej legioniści powstrzymali natarcie przeważających sił rosyjskich. Wśród poległych był przyrodni brat Ignacego Jana Paderewskiego.
1930 - Urodził się Kazimierz Kord, dyrygent, dyrektor i kierownik artystyczny Wielkiej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia i Telewizji (1969-1973), Filharmonii Narodowej w Warszawie (1977-2001), a także dyrektor muzyczny Teatru Wielkiego - Opery Narodowej (2005-2006).
1939 - W Londynie podpisano umowę o współpracy Polskiej Marynarki Wojennej z Królewską Marynarką Wielkiej Brytanii na okres wojny; był to jeden z pierwszych aktów międzynarodowych podpisanych przez polski rząd na uchodźstwie.
1941 - Początek ofensywy wojsk brytyjskich pod Tobrukiem; w walkach brała udział polska Samodzielna Brygada Strzelców Karpackich.
1944 - Urodził się Eustachy Rylski, prozaik, dramaturg, scenarzysta; autor powieści „Człowiek w cieniu”, „Warunek”, „Na Grobli”, „Obok Julii”, „Blask”.
1945 - W Warszawie na Pradze odsłonięto Pomnik Braterstwa Broni.
1948 - W Warszawie rozpoczął się proces polskich aktorów oskarżonych o udział w 1941 r. w nazistowskim filmie propagandowym „Heimkehr” (Powrót do ojczyzny).
1959 - Urodził się Andrzej Kołodziej, działacz WZZ Wybrzeża; w sierpniu 1980 r. przewodniczący Komitetu Strajkowego w Stoczni im. Komuny Paryskiej w Gdyni; wiceprzewodniczący MKS w Stoczni Gdańskiej. W stanie wojennym działacz Polski Walczącej.
1964 - Zmarł Jan Bystroń, etnolog, socjolog, historyk kultury, pisarz.
1965 - List Episkopatu Polski do Episkopatu Niemiec („przebaczamy i prosimy o wybaczenie), wzywający do pojednania między narodem polskim a niemieckim oraz zapraszający niemieckich biskupów do udziału w uroczystościach Milenium Chrztu Polski.
2001 - Zmarł Jerzy Adamski, krytyk literacki i teatralny, eseista, pedagog.
2002 - Lech Kaczyński został zaprzysiężony na stanowisku prezydenta Warszawy.
2011 - Prezydent Bronisław Komorowski powołał drugi rząd premiera Donalda Tuska.
19 listopada
------------
1417 – Elżbieta Granowska z Pilczy, trzecia żona Władysława Jagiełły, została koronowana w Katedrze Wawelskiej na królową Polski.
1557 - W Bari zmarła Bona Sforza, królowa polska, żona Zygmunta I Starego.
1765 - W Warszawie rozpoczął działalność Teatr Narodowy; tego dnia w budynku Operalni aktorzy królewscy wystawili premierę „Natrętów” Józefa Bielawskiego.
1770 - Urodził się Bertel Thorvaldsen, duński rzeźbiarz, autor m.in. warszawskich pomników księcia Józefa Poniatowskiego i Mikołaja Kopernika.
1816 - Car Aleksander I podpisał dyplom fundacyjny Szkoły Głównej, noszącej od 1817 r. nazwę Uniwersytetu Królewskiego Warszawskiego.
1879 - W Mławie urodził się Józef Unszlicht. W młodości był działaczem polskiej socjaldemokracji, w 1917 r. jednym z przywódców rewolucji bolszewickiej w Rosji, a podczas wojny polsko-bolszewickiej w 1920 r. zasiadł w Tymczasowym Komitecie Rewolucyjnym Polski – efemerycznym rządzie z siedzibą w Białymstoku. W latach 1921-1923 był jednym z szefów CzeKa (poprzedniczki NKWD). Został zgładzony w 1938 r. w ramach stalinowskiej czystki.
1885 - W Warszawie urodził się Kazimierz Sosnkowski, w czasie wojny polsko-bolszewickiej dowódca Armii Rezerwowej; minister spraw wojskowych i członek Rady Obrony Państwa. Na wieść o zamachu majowym próbował popełnić samobójstwo. W rządzie RP na uchodźstwie był wicepremierem, a po śmierci gen. Władysława Sikorskiego Naczelnym Wodzem.
1894 - Urodził się gen. Wacław Stachiewicz, w latach 1935-1939 szef Sztabu Głównego Wojska Polskiego, obarczony przez gen. Sikorskiego współodpowiedzialnością za klęskę wrześniową. Po wojnie żył na emigracji w Kanadzie.
1906 - W Wiedniu rozpoczął się IX Zjazd PPS, w czasie którego doszło do rozłamu na PPS-Lewicę i PPS-Frakcję Rewolucyjną.
1909 - Urodziła się Wanda Modlibowska, polska lotniczka sportowa i szybowniczka, pilot eskadry sztabowej we wrześniu 1939 r.
1911 - Piłkarska drużyna Polonii Warszawa rozegrała swój pierwszy oficjalny mecz, przegrywając w nim z Koroną Warszawa 3:4.
1920 - W Łodzi urodził się Janusz Kłosiński, aktor, występował m.in. w łódzkim Teatrze Nowym i Teatrze Narodowym w Warszawie; zagrał w filmach „Ogniomistrz Kaleń”, „Niespotykanie spokojny człowiek”, „Wesołych Świąt”, „Koty to dranie”, a także w serialu „Czterdziestolatek”.
1925 - W Poznaniu urodził się Zygmunt Bauman, socjolog, filozof, jeden z twórców koncepcji postmodernizmu, w młodości oficer polityczny w armii Berlinga. W 1968 r. wyrzucony z Uniwersytetu Warszawskiego na fali kampanii antysemickiej, emigrował.
1939 – Kilkunastu polskich literatów (m.in. Tadeusz Boy-Żeleński, Władysław Broniewski, Stanisław Jerzy Lec, Aleksander Wat i Adam Ważyk) podpisało oświadczenie, w którym z radością witali przyłączenie „Zachodniej Ukrainy” do Ukraińskiej Republiki Radzieckiej.
1942 - W Drohobyczu zastrzelony został przez gestapowca Bruno Schulz, prozaik, malarz, rysownik, grafik; autor zbiorów opowiadań „Sklepy cynamonowe” oraz „Sanatorium pod klepsydrą”.
1943 - W czasie przeprowadzanej przez Niemców likwidacji obozu koncentracyjnego przy ul. Janowskiej na przedmieściach Lwowa wybuchł bunt więźniów z Sonderkommando; liczba żydowskich ofiar utworzonego w 1941 r. obozu janowskiego szacowana jest na około 200 tys. osób, zmarłych z głodu, chorób, wycieńczenia, zamordowanych na tzw. lwowskich Piaskach oraz w obozie zagłady w Bełżcu.
1948 - W Warszawie sąd wojskowy ogłosił wyrok w sprawie przywódców PPS-WRN, którym zarzucono m.in. „planowanie obalenia przemocą ustroju ludowo-demokratycznego”; oskarżonym wymierzono kary do 10 lat więzienia; wśród skazanych był Kazimierz Pużak, jeden z przywódców PPS-WRN podczas II wojny światowej, przewodniczący Rady Jedności Narodowej (1944-1945); aresztowany w marcu 1945 r. przez NKWD i sądzony w Moskwie w tzw. procesie szesnastu.
1965 - W Warszawie otwarto odbudowany po zniszczeniach wojennych Teatr Wielki.
1977 - W Warszawie zmarł Władysław Hańcza, aktor, reżyser teatralny, pedagog; niezapomniany odtwórca ról Kargula w komediach Sylwestra Chęcińskiego, Macieja Boryny w „Chłopach” Jana Rybkowskiego oraz księcia Janusza Radziwiłła w „Potopie” Jerzego Hoffmana.
1985 - W Stanach Zjednoczonych utworzono Fundację „Solidarność”.
1987 - Ewa Łętowska została pierwszym rzecznikiem praw obywatelskich.
1990 - W Paryżu państwa należące do NATO oraz Układu Warszawskiego podpisały Traktat o Konwencjonalnych Siłach Zbrojnych w Europie.
1995 - Odbyła się druga tura wyborów prezydenckich, które wygrał Aleksander Kwaśniewski (51,72 proc.), pokonując Lecha Wałęsę (48,28 proc.).
2005 - Zmarł Zbigniew Florczak, eseista, prozaik, tłumacz i krytyk literacki.
2007 - W Paryżu zmarła Wiera Gran, aktorka kabaretowa i filmowa, piosenkarka; w czasie wojny występowała w warszawskim getcie w kawiarni „Sztuka”.
2010 - Zmarł Piotr Hertel, kompozytor muzyki filmowej i teatralnej, jeden ze współzałożycieli Studenckiego Teatru Satyryków „Pstrąg”.
2015 – Powstał Komitet Obrony Demokracji.
2018 – Zmarł Witold Sobociński, autor zdjęć m.in. do filmów „Frantic” Romana Polańskiego, „Ziemia obiecana” Andrzeja Wajdy, „Sanatorium pod klepsydrą” Wojciecha Jerzego Hasa, „Szpital Przemienienia” Edwarda Żebrowskiego, „Był jazz” Feliksa Falka i „Piratów” Romana Polańskiego.
20 listopada
------------
1603 - Zmarł Krzysztof Radziwiłł, nazywany „Piorunem”, hetman wielki litewski, wojewoda wileński, przywódca protestantów na Liwie.
1648 - Jan II Kazimierz Waza wybrany został królem Polski.
1651 - Zmarł Mikołaj Potocki, hetman wielki koronny, negatywny bohater z czasów powstania Chmielnickiego. W bitwie pod Korsuniem został pobity przez siły kozacko-tatarskie i dwa lata spędził w niewoli, a potem zaprzepaścił wygraną bitwę pod Beresteczkiem.
1655 - Król Jan Kazimierz Waza wydał Uniwersał opolski wzywający do powstania przeciw Szwedom.
1733 - Urodził się Szymon Bogumił Zug, architekt, projektant ogrodów, twórca kościoła ewangelicko-augsburskiego pw. Świętej Trójcy w Warszawie.
1818 - Urodził się Karol Szajnocha, historyk, inicjator wielotomowego dzieła Monumenta Poloniae Historica (Pomniki dziejowe Polski) i autor monografii „Jadwiga i Jagiełło”.
1826 – Urodził się ks. Walerian Kalinka, czołowy historyk swojej epoki, autor takich opracowań jak „Sejm Czteroletni” oraz „Ostatnie lata panowania Stanisława Augusta”, zwolennik tezy, że do upadku I Rzeczpospolitej doprowadziła przede wszystkim wewnętrzna słabość.
1870 – Na działce podarowanej przez niemieckich przemysłowców z rodziny Tiele-Winckler zbudowany został kościół mariacki w Katowicach – najstarsza murowana świątynia katolicka w tym mieście.
1873 - Urodził się Mieczysław Szczęsny Rybczyński, inżynier hydrotechnik, autor projektów regulacji Wisły i konsultant przy budowie Gdyni.
1898 - We Lwowie odsłonięto pomnik króla Jana III Sobieskiego (po II wojnie światowej przeniesiono go do Gdańska).
1900 - W kościele Mariackim w Krakowie odbył się ślub poety Lucjana Rydla i Jadwigi Mikołajczykówny; co zainspirowało Stanisława Wyspiańskiego do napisania dramatu „Wesele”.
1917 - Centralna Rada Ukrainy ogłosiła utworzenie niezależnej Ukraińskiej Republiki Ludowej.
1918 - Do Lwowa w czasie walk polsko-ukraińskich dotarła odsiecz wojsk polskich pod dowództwem ppłk. Michała Karaszewicza-Tokarzewskiego.
1918 – Rząd Jędrzeja Moraczewskiego ogłosił program reform społecznych i gospodarczych zakładający między innymi zwiększenie wpływu państwa na gospodarkę poprzez częściową nacjonalizację przemysłu.
1919 - W Poznaniu urodził się Henryk Tomaszewski, aktor, mim, tancerz, choreograf, założyciel i dyrektor Wrocławskiego Teatru Pantomimy.
1923 - W Warszawie urodził się Leon Łukaszewicz, jeden z pionierów informatyki w Polsce; konstruktor polskiego komputera XYZ i języka programowania EOL.
1925 - W Warszawie zmarł Stefan Żeromski, pisarz, publicysta, autor powieści „Popioły”, „Syzyfowe prace”, „Ludzie bezdomni”, „Wierna rzeka”, „Przedwiośnie” oraz „Dzieje grzechu”.
1925 – Powołany został rząd Aleksandra Skrzyńskiego. Opierał się na koalicji ludowców, socjalistów oraz grupowań prawicowych (m.in. endecji i chadecji) i przetrwał do początku maja 1926.
1931 Urodził się Bohdan Drozdowski, poeta, prozaik, dziennikarz, publicysta, tłumacz, autor sztuk scenicznych.
1935 Zmarł Ludomir Mazurkiewicz, drukarz i wydawca.
1940 – Urodził się Erwin Wilczek, jeden z najlepszych piłkarzy w historii tej dyscypliny w Polsce, z „Górnikiem” Zabrze dziewięć razy zdobył tytuł mistrza Polski, sześć razy Puchar Polski, a w 1970 r. dotarł do finału Pucharu Zdobywców Pucharów.
1940 - W Warszawie zmarł Wacław Berent, powieściopisarz, eseista, tłumacz.
1943 - Rozkaz dowódcy Armii Krajowej gen. Tadeusza Komorowskiego „Bora” do komendantów okręgów o akcji „Burza”.
1943 - W Krakowie urodził się Marek Tomaszewski, pianista; wspólnie z Wacławem Kisielewskim stworzył słynny duet fortepianowy „Marek i Wacek”.
1945 - Przed Międzynarodowym Trybunałem Wojskowym w Norymberdze rozpoczął się proces niemieckich zbrodniarzy wojennych.
1952 - Sejm powołał na stanowisko premiera Bolesława Bieruta, a Aleksander Zawadzki został przewodniczącym Rady Państwa.
1954 - W Warszawie rozpoczęła działalność Akademia Teologii Katolickiej; obecnie Uniwersytet im. Kardynała Stefana Wyszyńskiego.
1955 - W Londynie zmarł Tomasz Arciszewski, jeden z przywódców PPS, premier RP na uchodźstwie w latach 1944-1947.
1955 – Legia Warszawa zdobyła po raz pierwszy tytuł piłkarskiego mistrza Polski.
1964 - Przed Sądem Wojewódzkim w Warszawie rozpoczął się proces uczestników tzw. afery mięsnej; główny oskarżony Stanisław Wawrzecki, dyrektor Stołecznego Przedsiębiorstwa Miejskiego Handlu Mięsem, został skazany w lutym 1965 r. na karę śmierci - wyrok wykonano.
1975 – W wieku 83 lat zmarł Francisco Franco, dyktator rządzący Hiszpanią od czasów wojskowego przewrotu 1936-1939. Sojusznik Hitlera (którego wsparciu częściowo zawdzięczał zwycięstwo w wojnie domowej), ale w II wojnie światowej zachował neutralność.
1976 – W wieku 78 lat zmarł Trofim Łysenko – twórca pseudonaukowych teorii w agronomii, których realizacja doprowadziła w rządzonym przez Stalina ZSRR do spadku produkcji rolnej, a nawet głodu oraz represji wobec niepokornych naukowców. „Łysenkizm” aż do śmierci Bieruta był też propagowany w Polsce.
1979 - Zmarła Ruth Kowalska, reżyser, aktorka teatralna i filmowa związana z teatrem jidysz.
1985 - Zmarł Jerzy Ziętek, w PRL-u wieloletni gospodarz województwa katowickiego (ale formalnie podlegający sekretarzowi Komitetu Wojewódzkiego PZPR). Jedyny przedstawiciel ówczesnych władz, któremu pomnik wzniesiono już w III RP i nie pozwolono go zburzyć pomimo tzw. ustawy dekomunizacyjnej.
1992 - Premiera filmu „Psy” w reżyserii Władysława Pasikowskiego.
1996 – W wieku 103 lat zmarł Franciszek Strynkiewicz, rzeźbiarz, przed wojną zaprojektował pomnik nagrobny Żwirki i Wigury na Powązkach, a później był wpływową postacią polskiego socrealizmu i rektorem ASP w Warszawie.
1998 - W Warszawie zmarł Marian Brandys, pisarz, eseista, dziennikarz, autor powieści historycznych „Kozietulski i inni” oraz „Koniec świata szwoleżerów”.
1998 - Premiera filmu „Historia kina w Popielawach” w reżyserii Jana Jakuba Kolskiego.
1999 – W wieku 87 lat zmarł Gwidon Miklaszewski, rysownik, wieloletni współpracownik „Dziennika Zachodniego” oraz innych gazet.
2008 - W Warszawie zmarł Jan Machulski, aktor, reżyser teatralny, pedagog; założyciel i dyrektor Teatru Ochoty w Warszawie; jego najsłynniejszą filmową kreacją była rola kasiarza Henryka Kwinto w komediach kryminalnych „Vabank” i „Vabank II, czyli Riposta”.
2011 - W Warszawie zmarł Olgierd Budrewicz, dziennikarz, varsavianista, podróżnik; żołnierz Armii Krajowej, uczestnik Powstania Warszawskiego.
2018 – Zmarł Andrzej Gmitruk, jeden z najwybitniejszych trenerów w historii polskiego pięściarstwa, szkolił m.in. Andrzeja Gołotę i Tomasza Adamka. Jako selekcjoner pracował z olimpijskimi reprezentantami Polski i Norwegii. Biało-czerwonych prowadził m.in. w igrzyskach olimpijskich w Seulu w 1988 r.
2021 – Zmarł Aleksander Rowiński, dziennikarz, pisarz, reportażysta, autor książek „Zygielbojma śmierć i życie”, „Dreszczowce zamku Dunajec”, „Przeklęte łzy słońca”, „Pod klątwą kapłanów. Skarb Inków ukryty nad Dunajcem”, „Pan Zagłoba”.
21 listopada
------------
1652 - W Bronowicach zmarł Jan Brożek, matematyk, astronom, medyk, profesor i rektor Akademii Krakowskiej.
1693 - Zmarł Adam Kotowski, mecenas sztuki.
1815 - W Wilnie zmarł Karol de Perthees, pochodzący z Drezna kartograf, geograf króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, pułkownik wojsk koronnych.
1830 - Zmarł Jan Śniadecki, matematyk, astronom, filozof, organizator i dyrektor obserwatorium astronomicznego w Krakowie.
1839 – Wmurowano kamień węgielny pod budowę hotelu „Bazar” w Poznaniu, który stał się siedzibą wielu instytucji polskiego życia gospodarczego i kulturalnego.
1855 - W Warszawie założone zostało Zgromadzenie Sióstr św. Feliksa.
1863 – Powstanie styczniowe: w Siedlcach został stracony cywilny naczelnik województwa podlaskiego Władysław Rawicz.
1866 - Car Aleksander II wydał rozkaz o likwidacji Twierdzy Zamość; jednej z największych fortyfikacji w polskich dziejach.
1873 - W Warszawie urodził się Tytus Filipowicz, działacz PPS-Frakcja Rewolucyjna, dyplomata, publicysta.
1876 - Urodził się Marian Lalewicz, architekt, profesor Warszawskiej Szkoły Sztuk Pięknych.
1891 - W Tworkach pod Warszawą dzięki staraniom m.in. lekarza psychiatry prof. Adolfa Rothe otwarto szpital dla osób cierpiących na zaburzenia i choroby psychiczne.
1893 - W Mińsku urodził się Władysław Strzemiński, malarz, teoretyk sztuki; o postaci Strzemińskiego opowiada ostatni film Andrzeja Wajdy „Powidoki”.
1896 - Powstało Towarzystwo Miłośników Historii i Zabytków Krakowa.
1900 - Urodził się Emanuel Ringelblum, historyk, współtwórca Podziemnego Archiwum Warszawskiego Getta. W 1999 roku Archiwum Ringelbluma wpisane zostało przez UNESCO na listę najważniejszych dokumentów świata.
1902 - W Leoncinie na Mazowszu urodził się Isaac Bashevis Singer, pisarz żydowski tworzący w języku jidysz; autor m.in. „Sztukmistrza z Lublina”; laureat literackiej Nagrody Nobla w 1978 r.
1902 - Zmarła s. Franciszka Siedliska, założycielka zgromadzenia nazaretanek; beatyfikowana w 1989 r.
1912 - W Orłowie urodził się Kazimierz Ślaski, historyk, badacz dziejów Pomorza.
1916 - Zmarł Franciszek Józef I, cesarz Austrii w latach 1848 -1916.
1918 - W czasie walk z Ukraińcami poległ 14-letni Jurek Bitschan, jeden z najmłodszych obrońców Lwowa.
1919 - Rada Najwyższa Konferencji Pokojowej w Paryżu przyznała Polsce 25-letni mandat nad Galicją Wschodnią pod nadzorem Ligi Narodów.
1931 - W Sandomierzu urodził się Jerzy Koenig, krytyk teatralny, publicysta.
1945 - Do Polski z emigracji powrócił poeta Władysław Broniewski.
1950 - Urodził się Maciej Karpiński, pisarz, dramaturg, scenarzysta, krytyk literacki i teatralny.
1962 - W Genewie zmarł Władysław Pobóg-Malinowski, historyk, publicysta, działacz sanacyjny.
1966 – Na emigracji w USA zmarł gen. Władysław Bortnowski, we wrześniu 1939 r. dowódca Armii „Pomorze”.
1972 – Na emigracji w Wielkiej Brytanii zmarł Tadeusz Danilewicz, w czasie II wojny światowej jeden z ważniejszych dowódców Narodowych Sił Zbrojnych, a po jej zakończeniu przez kilka miesięcy komendant Narodowego Zjednoczenia Wojskowego.
1996 - Zmarła Maria Krzyżanowska-Rosa, w 1952 r. pierwsza prezenterka Telewizji Polskiej, a później reportażystka radiowa.
1997 - W Katowicach zakończył się pierwszy proces b. zomowców oskarżonych o spowodowanie śmierci górników „Wujka” w trakcie pacyfikacji tej kopalni na początku stanu wojennego. Sąd uniewinnił oskarżonych, bo nie udało się im udowodnić winy.
2000 - Zmarła Barbara Sobotta, historyk sztuki, lekkoatletka, czołowa sprinterka legendarnego polskiego Wunderteamu.
2006 – Katastrofa w Kopalni „Halemba” w Rudzie Śląskiej. Na skutek wybuchu metanu zginęło 23 górników.
2010 - W Polsce odbyły się wybory samorządowe. W Sejmikach w 13 województwach wygrała Platforma Obywatelska, w dwóch – PiS, a w jednym – PSL. We wszystkich województwach zawiązały się koalicje, głównie z udziałem PO i PSL. Pierwsza z tych partii miała 12 marszałków, a druga – czterech (w lubelskim, mazowieckim, podkarpackim i świętokrzyskim).
2011 - W Warszawie Lech Wałęsa odsłonił pomnik prezydenta USA Ronalda Reagana.
2018 – W Warszawie zmarł Jan Zagozda, dziennikarz Polskiego Radia, współautor audycji „Mijają lata, zostają piosenki”, „Słodkie radio retro”, „Wspomnienia pisane dźwiękiem” oraz „Lubię szum starej płyty”.
22 listopada
------------
1348 – Król Kazimierz III Wielki w traktacie zawartym w Namysłowie z królem Karolem IV Luksemburskim zrzekł się roszczeń do Śląska. Było to potwierdzenie stanu istniejącego od początku XIV wieku, gdy większość książąt śląskich uznała zwierzchnictwo Czech.
1716 – Hrabina Cosel (Anna Konstancja von Hoym), faworyta i kochanka króla Augusta II Mocnego została uwięziona w zamku Stolpen i przebywała tam aż do śmierci w 1765 r.
1827 - W Krakowie urodził się Karol Estreicher, bibliotekarz, bibliograf, historyk literatury i teatru.
1864 - W Warszawie otwarty został Most Aleksandryjski; zaprojektowany przez inżyniera Stanisława Kierbedzia i potocznie przez mieszkańców Warszawy nazywany jego nazwiskiem.
1878 - W Paryżu zmarł Ludwik Mierosławski; uczestnik powstania listopadowego; działacz emigracyjny; wódz naczelny oddziałów powstańczych w Wielkopolsce w 1848 r.; dowódca rewolucyjnych wojsk na Sycylii (1849); dyktator powstania styczniowego (1863); historyk wojskowości, pisarz.
1901 - W Warszawie urodził się Józef Lejtes, reżyser, jeden z najbardziej znanych twórców polskiego kina międzywojennego, autor filmów „Barbara Radziwiłłówna”, „Dziewczęta z Nowolipek” i „Granica”.
1918 - Józef Piłsudski zatwierdził „Dekret o najwyższej władzy reprezentacyjnej Republiki Polskiej”; na mocy dekretu, będącego swego rodzaju ustawą zasadniczą, Piłsudski obejmował jako Tymczasowy Naczelnik Państwa „Najwyższą Władzę Republiki Polskiej” i miał ją sprawować do czasu zebrania się Sejmu Ustawodawczego.
1918 - W wyniku ofensywy wojsk polskich oddziały ukraińskie zostały zmuszone do wycofania się ze Lwowa; w mieście doszło do pogromu ludności żydowskiej.
1919 - Uniwersytet we Lwowie otrzymał imię Jana Kazimierza.
1920 - Lwów jako pierwsze i jedyne miasto w II RP został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Virtuti Militari; uroczystej dekoracji dokonał marszałek Józef Piłsudski.
1934 - Urodził się Stefan Bratkowski, legenda polskiego dziennikarstwa, w stanie wojennym zaangażowany w działalność opozycyjną; w latach 1983-1988 tworzył niezależną „Gazetę Dźwiękową”; członek Komitetu Obywatelskiego przy przewodniczącym NSZZ „Solidarność”).
1938 - Prezydent Ignacy Mościcki wydał dekret o rozwiązaniu zrzeszeń wolnomularskich i lóż masońskich.
1939 - W Kaliszu urodził się Waldemar Kuczyński, ekonomista, publicysta; członek PZPR (1959-1966); w marcu 1968 r. aresztowany pod zarzutem organizowania studenckich protestów, zwolniony po pół roku; współzałożyciel Towarzystwa Kursów Naukowych; w sierpniu 1980 r. doradca MKS w Stoczni Gdańskiej; zastępca redaktora naczelnego „Tygodnika Solidarność” (1981); internowany w stanie wojennym; zwolniony w 1982 r. wyemigrował do Paryża; minister przekształceń własnościowych (1990-1991); członek Unii Demokratycznej, następnie Unii Wolności.
1940 - W KL Auschwitz Niemcy dokonali pierwszej egzekucji przez rozstrzelanie - stracono 40 Polaków.
1940 - W Warszawie w mieszkaniu Emanuela Ringelbluma przy ul. Leszno 18 odbyło się inauguracyjne spotkanie konspiracyjnego zespołu badawczo-dokumentacyjnego pod kryptonimem „Oneg Szabat”, czyli „Radość Soboty”; efektem jego działań było utworzenie Podziemnego Archiwum Getta.
1940 - We Lwowie urodził się Andrzej Żuławski, reżyser, scenarzysta, pisarz; autor filmów „Na srebrnym globie”, „Diabeł”, „Szamanka”.
1944 – W wieku 80 lat zmarł arcybiskup Bolesław Twardowski, metropolita lwowski od 1923 r.
1944 - Dekret PKWN o utworzeniu Polskiego Radia.
1950 - W Warszawie zakończył się II Kongres Obrońców Pokoju, który powołał Światową Radę Pokoju; jej przewodniczącym został Frederic Joliot-Curie.
1958 – Telewizja Polska wyemitowała premierowe wydanie programu dla dzieci z serii „Miś z okienka”.
1963 – Zmarł C. S. Lewis, brytyjski pisarz, autor „Opowieści z Narnii”.
1963 – Zmarł Aldous Huxley, angielski pisarz, autor takich powieści jak „Nowy wspaniały świat” i „Wyspa”.
1963 – W zamachu w Dallas zginął prezydent USA John F. Kennedy.
1976 - Premiera filmu „Przepraszam, czy tu biją?” w reżyserii Marka Piwowskiego.
1981 - W Warszawie utworzono Kluby Samorządnej Rzeczypospolitej „Wolność-Sprawiedliwość-Niepodległość”.
1982 - W Londynie zmarł Stanisław Ostrowski, prezydent RP na uchodźstwie w latach 1972-1979.
1989 - W Hongkongu Aneta Kręglicka zdobyła tytuł Miss World.
1996 - Premiera filmu „Poznań '56” w reżyserii Filipa Bajona.
1996 - Polska stała się pełnoprawnym członkiem OECD (Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju).
1998 - W Warszawie zmarł Mikołaj Kozakiewicz, socjolog, polityk ZSL, a następnie PSL, marszałek Sejmu w latach 1989-1991.
2001 - Prezydent Aleksander Kwaśniewski wyraził zgodę na udział polskiego kontyngentu wojskowego w operacji antyterrorystycznej w Afganistanie; z wnioskiem o wysłanie wojska do Afganistanu zwrócił się do prezydenta - w imieniu rządu - premier Leszek Miller.
2006 – W wieku 91 lat zmarł Lucjan Motyka, aż do czasów Piotra Glińskiego był ministrem kultury o najdłuższym stażu. Zajmował to stanowisko w latach 1964-1971 i odegrał kluczową rolę w zdjęciu „Dziadów” w reżyserii Kazimierza Dejmka. Przed wojną był robotnikiem, socjalistą, więźniem Berezy Kartuskiej, podczas okupacji więźniem KL Auschwitz, a w PRL-u karierę zaczął od Związku Młodzieży Polskiej.
2008 – W wieku 91 lat zmarł prof. Witold Hensel, historyk i archeolog, kierownik badań m.in. w Gnieźnie, Kruszwicy, Poznaniu i Szczecinie, autor takich opracowań jak „Najdawniejsze stolice Polski” i „Polska przed tysiącem lat”.
2021 – We Wrocławiu zmarł Paweł Jarodzki, i malarz i rysownik, wykładowca ASP. Artysta był współzałożycielem grupy artystycznej Luxus, która powstała we Wrocławiu u schyłku PRL. Był wieloletnim kuratorem wrocławskiego Biura Wystaw Artystycznych oraz autorem podręczników i komiksów dla dzieci.
2025 – W wieku 90 lat zmarł architekt Stanisław Fiszer. Od początku lat 70. tworzył w Paryżu, ale w Warszawie według jego projektu zbudowano gmach Giełdy Papierów Wartościowych i dokonano renowacji Arkad Kubickiego. (PAP)
jkrz/ dki/
Brak komentarza, Twój może być pierwszy.
Użytkowniku, pamiętaj, że w Internecie nie jesteś anonimowy. Ponosisz odpowiedzialność za treści zamieszczane na portalu myszkow365.pl. Dodanie opinii jest równoznaczne z akceptacją Regulaminu portalu. Jeśli zauważyłeś, że któraś opinia łamie prawo lub dobry obyczaj - powiadom nas [email protected] lub użyj przycisku Zgłoś komentarz
Od „Upiora w Operze” po „Krainę lodu” w MDK Myszków
Fantastyczny wieczor, piękna muzyka. Młodzi artyści pełni pasji, zaangażowania, poczucia humoru. Polecam miejsce i właśnie ten wspaniały zespół SceNova
Z.
08:11, 2026-11-02
Raport: papierowe gazetki sieci handlowych niemal tak s
Gazetka sama w sobie nie jest jeszcze gwarancją oszczędności. Najważniejsze jest to, co konsument zrobi z informacją o promocji. Przy rosnącej liczbie ofert warto porównywać ceny tego samego produktu między sieciami, zamiast zakładać, że każda promocja oznacza najniższą cenę. Właśnie dlatego porównywanie cen przed zakupami ma coraz większe znaczenie. https://tanszykoszyk.pl/
Ola od oszczędzania
20:50, 2026-10-01
Pożegnanie Wakacji 2026 w Myszkowie na zakończenie lata
Myszków bawi
Tomek Dz
20:56, 2026-08-28
Rekordowy budżet na 2026 rok. Miasto i Gmina Żarki
8 mln długu jest się czy chwalić.
Bbb
22:46, 2025-12-24