8. Nagroda PAP im. Ryszarda Kapuścińskiego — nominacje w kategorii wideo

Nagroda Polskiej Agencji Prasowej im. Ryszarda Kapuścińskiego zostanie przyznana po raz ósmy. PAP ustanowiła ją w 2010 roku, aby promować wartości bliskie Agencji i patronowi wyróżnienia. Nagroda honoruje najbardziej rzetelne, obiektywne i poprawne warsztatowo publikacje, spełniające najwyższe standardy wyznaczone przez ikonę polskiego reportażu. Przyznawana jest w czterech kategoriach — kapituła wybiera najlepsze spośród zgłoszonych materiałów tekstowych, fotograficznych, dźwiękowych oraz wideo.

O wygraną w kategorii wideo powalczy wyemitowany w programie „Czarno na białym” w TVN24 reportaż „Prezydenckie przysługi”. Kacper Sulowski we współpracy z Kajetanem Kowalikiem stawiają pytanie, czy Karol Nawrocki wykorzystał urząd prezydencki do reprezentowania interesu prywatnej firmy. W reportażu ujawniają, kto stoi za firmą sprzedającą ubrania marki „Nowrocky”, które podczas państwowych i urzędowych wizyt miał na sobie prezydent.

W rozmowach ze specjalistami wyjaśniają, że aby osiągnąć rozgłos porównywalny z tym, jaki przetoczył się przez polskie media, kiedy prezydent Nawrocki publicznie pokazał się w koszulce i czapce ze stylizowanym napisem „Nowrocky”, właściciel sklepu z odzieżą musiałby wydać około 11 mln zł na reklamę. Zwracają też uwagę, że siostra prezydenta jest właścicielką logotypu widniejącego na produktach.

W rywalizacji o Nagrodę PAP dołączy do nich „Flota cieni” autorstwa Ewy Galicy. W wyprodukowanym przez zespół „Superwizjera” TVN filmie dokumentalnym reporterka jako jedna z pierwszych z bliska pokazuje, jak zalewająca Bałtyk flota tajemniczych, starych i często nieubezpieczonych tankowców stała się niebezpiecznym narzędziem w wojnie hybrydowej. Wbrew sankcjom nałożonym przez Unię Europejską w 2022 r. rosyjska ropa nadal płynie przez Bałtyk, zasilając państwowy budżet w środki umożliwiające dalsze ataki na Ukrainę. 

Ewa Galica w swoim wielomiesięcznym śledztwie usiłuje odsłonić mechanizmy rosyjskiej machiny obchodzenia zachodnich sankcji na Bałtyku i ustalić, kto stoi za „flotą cienia”. Dokument nagrywano w Polsce, Finlandii, Estonii, Niemczech, Danii i Wielkiej Brytanii. Zdjęcia realizowane były m.in. z samolotu Straży Granicznej, patrolowca SG 301, okrętów wojennych NATO, a także z łodzi, która płynęła tuż przy burcie jednego z tankowców „floty cieni”.

Kapituła doceniła również reportaż Magdaleny Raczkowskiej „Wojna dronów” wyemitowany w programie „Raport specjalny” TVP Info, który w momencie publikacji był pierwszym przedstawieniem cyklu produkcji dronów w Ukrainie. Dziennikarka „Raportu specjalnego” jako jedyna przedstawicielka polskich mediów zdołała wejść z kamerą do tajnych fabryk ukraińskich dronów na szkolenia operatorów bezzałogowców i do tzw. majsterni na tyłach frontu, gdzie naprawia się uszkodzony w walce sprzęt.

Reporterka z bliska przygląda się technologicznej i dronowej rewolucji, która dokonała się od początku pełnoskalowej wojny w Ukrainie, a także nowemu paradygmatowi konfliktów zbrojnych zasilanych przez te zmiany. Jej przewodnikiem był wychowany na zachodzie Europy obywatel Ukrainy, założyciel jednej z firm produkujących drony, który przewiduje, że kolejną technologią będzie rój dronów. Choć sprawia wrażenie bardzo zaawansowanej broni, to nadal będzie tańszy niż tradycyjna artyleria.

O zwycięstwo w kategorii wideo walczy również „Niewolnictwo po polsku” z cyklu „Polsat News ujawnia”. Dziennikarze Jacek Smaruj i Monika Gawrońska odsłaniają brutalną rzeczywistość migrantów pracujących w Polsce, których według oficjalnych danych jest już blisko 1,3 mln.

W toku swej pracy ujawniają, jak w XXI w. w Polsce kwitnie handel ludźmi, pokazuje mechanizmy działania agencji pracy, które — jak wynika z ustaleń dziennikarzy — odgrywają kluczową rolę we wprowadzaniu cudzoziemców w system zależności i wykorzystania. Relacje obcokrajowców i udostępnione przez nich nagrania pokazują przemoc fizyczną i psychiczną stosowaną wobec pracowników z zagranicy oraz kulisy życia migrantów poza miejscem pracy, w tym niegodne warunki zakwaterowania. Rozmówcy zwracają również uwagę na nieprzestrzeganie zasad BHP, pracę ponad siły i ogólne poczucie braku bezpieczeństwa.

Listę nominowanych w kategorii wideo zamyka reportaż TVP Info „Węgierski parasol”, w którym Kamila Wielogórska wyrusza w maju 2025 r. do Budapesztu śladem posła i byłego wiceministra sprawiedliwości Marcina Romanowskiego, który uciekł przed Europejskim Nakazem Aresztowania za nieprawidłowości związane z Funduszem Sprawiedliwości. Prokuratura zarzuca mu udział w grupie przestępczej i doprowadzenie do wielomilionowych strat w majątku państwa. Na Węgrzech Viktora Orbána przyjmowany jest jako bohater, przedstawiony jako ofiara politycznych prześladowań

Dziennikarka programu „Raport specjalny” dotarła do osób, które opowiedziały o kulisach ucieczki polityka oraz jego powiązaniach z węgierską, prawicową, konserwatywną i prorosyjską organizacją pozarządową Centrum Praw Podstawowych oraz działającym w jego strukturach Polsko-Węgierskim Instytutem Wolności, w którym od 2025 r. Romanowski pełni funkcję dyrektora.

Nazwiska laureatów 8. Nagrody PAP im. Ryszarda Kapuścińskiego poznamy 30 listopada.

Nadesłane materiały ocenia kapituła złożona z dziennikarzy, reporterów, fotoreporterów i przedstawicieli mediów. Przewodniczącym kapituły VIII edycji Nagrody PAP im. Ryszarda Kapuścińskiego jest redaktor naczelny PAP Wojciech Tumidalski. Honorowymi przewodniczącymi są Rene Maisner, córka Ryszarda Kapuścińskiego, oraz Mirosław Ikonowicz, przyjaciel legendy polskiego reportażu, związany z PAP od 1953 roku.

W skład kapituły tegorocznej edycji konkursu weszli również Zuzanna Dąbrowska, Bogusław Chrabota, Jarosław Gugała, Andrzej Grygiel, Wojciech Jagielski, Sławek Kamiński, Karolina Lewicka, Beata Lubecka, Cezary Łazarewicz, Maciej Nabrdalik, Mateusz Sosnowski, Agnieszka Szydłowska, Grzegorz Sajór oraz Michał Żakowski.

Nagroda PAP im. Ryszarda Kapuścińskiego jest ponownie przyznawana od 2024 roku, po blisko 10 latach przerwy.

W ubiegłym roku w kategorii wideo nagrodę otrzymał  Michał Przedlacki za dokument „Żołnierki Ukrainy”, a w 2024 r. — Ewa Galica za reportaż filmowy „Krąg Putina. Tajemnice rosyjskich majątków w Europie”. 

Więcej informacji na stronie https://nagrodakapuscinskiego.pap.pl/. (PAP)

maku/ miś/