Naukowcy zmapowali geny związane z osobowością

Na łamach pisma „Nature” zespół ponad 120 naukowców z ośrodków w różnych krajach przedstawił badanie pokazujące, w jaki sposób DNA przyczynia się do ukształtowania się osobowości człowieka.

Przeanalizowali dane pochodzące z 46 kohort. Łączna liczba uczestników wynosiła od ponad 600 tys. do 1,14 miliona osób, zależnie od badanej cechy. Interesował ich wpływ genów na główne pięć cech osobowości, czyli ekstrawersję, ugodowość, sumienność, neurotyzm i otwartość na nowe doświadczenia.

„Nie istnieje jeden gen, który spowoduje, że ktoś jest otwarty albo sumienny” – zaznacza współautor badania, prof. Henry R. Kranzler z Perelman School of Medicine na University of Pennsylvania (USA). - „Zamiast tego widzimy, że tysiące genetycznych różnic, z których działa w małym stopniu, ale wspólnie, razem ze środowiskiem kształtują one osobowość”.

W głównej analizie stwierdzono, że powszechnie występujące warianty genetyczne wyjaśniają od 5 do 9 proc. różnic w osobowości,  jakie zaobserwowano pomiędzy badanymi. Potwierdzone znaczenie w tym zakresie ma co najmniej 1260 różnych genetycznych wariantów. Jednak do kształtowania każdej z pięciu cech osobowości może przyczyniać się ponad 16 tys. powszechnych wariantów.

Wpływ genów okazał się bardzo spójny – zwracają uwagę autorzy badania.

Odkryte powiązania były podobne w różnych grupach wiekowych, regionach zachodniego świata oraz pod względem zgodności z opisami dokonywanymi przez bliskie osoby.

Porównując osoby należące do tych samych rodzin, badacze zauważyli ponadto, że większości wykrytych związków między wariantami genetycznymi a osobowością nie można wyjaśnić wpływem czynników środowiskowych wspólnych dla członków rodziny. Czynniki te, zdaniem naukowców, mogą być źródłem błędów w badaniach nad związkami genetyki z zachowaniem.

Analiza wykazała również, że można znaleźć wyraźne związki między genetycznymi uwarunkowaniami osobowości i zdrowiem, w tym zaburzeniami psychicznymi, nałogami i kondycją fizyczną. Na przykład warianty predysponujące do neurotyzmu można było powiązać z większym ryzykiem problemów psychicznych, a geny związane z sumiennością – z mniejszym zagrożeniem nadużywaniem szkodliwych substancji i większą skłonnością do ćwiczeń.

Badacze podkreślają jednak, że są to zależności statystyczne, dotyczące większych populacji, i że wyniki nie pozwalają na przewidzenie osobowości i zachowania danego człowieka.

„Wyniki te dają nam nowe narzędzie do badania, dlaczego osobowość jest powiązana z tak wieloma aspektami zdrowia i zachowania. Jednocześnie potwierdzają ważną prawdę – nasze DNA wpływa na naszą osobowość i przyszłość, ale ich nie determinuje” – podsumowuje prof. Kranzler, cytowany w informacji prasowej.

Eksperci dodają, że potrzebne będą większe badania obejmujące osoby o bardziej zróżnicowanym pochodzeniu i z różnych kręgów kulturowych. Dzięki nim można będzie ustalić, w jakim stopniu podobne genetyczne zależności występują w różnych populacjach.

Marek Matacz (PAP)

mat/ zan/