Prof. UJ Małgorzata Michel: policyjny „poligon” pod szkołami nie rozwiąże problemu radykalizacji młodzieży

Dr hab. Małgorzata Michel, prof. UJ, jest pedagożką resocjalizacyjną, mediatorką i streetworkerką. Koordynuje grupę badawczą „Pedagogie młodzieżowego radykalizmu” w Behaviour in Crisis Lab UJ.

W rozmowie z PAP przestrzegła przed wyjaśnianiem ataków młodych ludzi wyłącznie naśladownictwem. Wskazała, że przygotowanie i popełnienie czynu różni się od nagrania internetowej rolki z groźbami dla zasięgów. Jej zdaniem trzeba przyjrzeć się procesowi radykalizacji, w którym młody człowiek przechodzi przez kolejne etapy i planuje działanie.

Na kryzys dojrzewania mogą nakładać się trudności rodzinne i kryzys męskiej tożsamości. Z badań jej zespołu wynika, że istotnymi czynnikami są skrajna samotność i bardzo niska samoocena. Zagubiony chłopak może znaleźć oparcie w zradykalizowanych, antykobiecych środowiskach internetowych, które oferują mu odpowiedź na pytanie, jak żyć i jak być mężczyzną. Jak zaznaczyła, rozmówcą może być także bot zaprogramowany przez administratora kanału.

Badaczka wskazała, że w opisach polskich przypadków dostrzega elementy znane z badań sprawców ataków w amerykańskich szkołach: izolację rówieśniczą, skomplikowaną sytuację rodzinną, chęć zaistnienia i zemsty na osobach, które w przekonaniu sprawcy wyrządziły mu krzywdę.

– Internet jest wygodnym tematem zastępczym. W trudnej sytuacji szuka się winnego i teraz tym winnym jest internet – oceniła.

Podkreśliła, że młodzi ludzie trafiają do sieci już z problemami, a kryzys może trwać tygodniami lub miesiącami, zanim dojdzie do przemocy.

– Rozmawia pani z profesorką, która od kilku dni jest totalnie sfrustrowana i wściekła – powiedziała PAP. Jej zdaniem wcześniej można było zrobić znacznie więcej, ale wiedzę o radykalizacji przesłaniają polityczne rozgrywki.

Michel krytycznie oceniła poprzestawanie na apelach, by dzieci kochać i słuchać. Nazwała je „lukrowaniem Korczakiem”. Zaznaczyła, że potrzebna jest konkretna wiedza o rozpoznawaniu procesu radykalizacji i reagowaniu na niego. Pedagog czy psycholog powinien dawać wsparcie, a nie służyć jako straszak.

– Są trzy kręgi dorosłych: rodzice i bliscy, personel szkoły oraz sąsiedzi. Jeżeli rodzina z różnych powodów nie wypełnia zadań opiekuńczych i wychowawczych, powinien zareagować ktoś ze szkoły lub sąsiedztwa. Jeśli nie reaguje nikt, nastolatek zostaje sam, kompletnie pogubiony – podkreśliła.

Przywołała swoje doświadczenia z Krakowa, jak powiedziała: „miasta noży i maczet”, gdzie młodzi ludzie przynoszą kastety, gaz, maczety i pałki teleskopowe nawet do ośrodków kuratorskich oraz placówek wsparcia dziennego. Gdy ostrzegała przed gangami młodzieżowymi, słyszała, że przesadza lub naoglądała się filmów meksykańskich.

Policyjne zabezpieczenia mogą, w jej ocenie, stanowić element ochrony, lecz nie rozwiążą problemu.

– Jak długo policja będzie w stanie utrzymywać ten „poligon” pod szkołami? A kilka akcji nie zastąpi systemowych, zaplanowanych działań opartych na wynikach badań – podkreśliła.

Ostrzegła, że zagrożenie może przenieść się do przestrzeni, których dorośli nie kontrolują.

– Premier ugasił polityczny pożar, ale to nie oznacza, że pomogliśmy młodzieży i zlikwidowaliśmy problem – oceniła.

Mira Suchodolska (PAP)

Cała rozmowa z prof. Małgorzatą Michel ukaże się w serwisie o godz. 6.35

mir/ akar/