Dr Pobocha: po śmierci policjanta nie wystarczy wysłać kolegów do psychologa

W sobotę 10 października obchodzony był Światowy Dzień Zdrowia Psychicznego. PAP rozmawiała z psychiatrą, biegłym sądowym i prezesem Polskiego Towarzystwa Psychiatrii Sądowej dr. n. med. Jerzym Pobochą o tym, że policjanci są grupą zawodową o bardzo wysokim ryzyku suicydalnym.

Specjalista zastrzegł, że nie można automatycznie wiązać każdego samobójstwa policjanta z wykonywanym zawodem. Funkcjonariusze, podobnie jak inni ludzie, chorują na depresję, przeżywają rozpad związków i problemy rodzinne. Służba dokłada jednak własne obciążenia.

– Młody człowiek musi się przystosować do bardzo trudnych warunków, zetknąć z agresją, przemocą, śmiercią, odpowiedzialnością za podejmowane w ułamku sekundy decyzje. Nie każdy ma wystarczające możliwości adaptacyjne, żeby sobie z tym poradzić – powiedział PAP.

Zdaniem psychiatry dodatkowym obciążeniem może być kultura organizacyjna Policji. Relacje z przełożonymi bywają napięte i szorstkie, a od funkcjonariusza oczekuje się twardości. Dochodzi do tego odpowiedzialność za skutki interwencji.

Pobocha ocenił, że policjant często „chodzi po linie”. Jeśli nie użyje siły, może zostać oskarżony o bezczynność; jeśli jej użyje, a interwencja zakończy się źle – o brutalność.

– Człowiek oglądający później nagranie może spokojnie analizować, co należało zrobić. Policjant na ulicy ma czasem sekundy. Osoba, wobec której interweniuje, może być agresywna, mieć przy sobie niebezpieczne narzędzie, zagrażać rodzinie, otoczeniu i samemu funkcjonariuszowi. Z fotela łatwo wtedy radzić, jak powinien się zachować – powiedział.

Psychiatra zwrócił uwagę na różnicę między społecznym odbiorem strażaka i policjanta. Strażak jadący do pożaru jest postrzegany jako człowiek niosący pomoc. Policjant podczas awantury domowej może natomiast spotkać się z agresją nawet ze strony osoby, której przyjechał pomóc.

Szczególnie trudne są – jego zdaniem – interwencje wobec osób w psychozie, zwłaszcza znajdujących się pod wpływem narkotyków. Silne pobudzenie połączone ze stosowaniem przymusu może wywołać gwałtowną reakcję organizmu, a w skrajnym przypadku doprowadzić do zatrzymania krążenia.

– Ja w psychiatrii stosowałem przymus bezpośredni setki razy i nikt mi nie umarł, ale my robimy to według innych zasad – powiedział Pobocha. Wyjaśnił, że w szpitalu do obezwładnienia pacjenta angażuje się odpowiednio liczny zespół i można szybko zastosować leki ograniczające pobudzenie. Policjant takich możliwości nie ma.

Zdaniem Pobochy pomoc psychologiczna nie powinna zaczynać się dopiero po traumatycznym zdarzeniu. Policjantów szkoli się fizycznie, uczy strzelać, stosować środki przymusu i reagować na zagrożenie. W podobny sposób należy przygotowywać ich do psychicznych kosztów służby.

– Policjant ćwiczy ciało, bo wiadomo, że sprawność będzie mu potrzebna. Dlaczego nie miałby ćwiczyć odporności psychicznej, skoro równie pewne jest, że zetknie się ze stresem? – powiedział.

Pobocha opowiedział się za wprowadzeniem treningu wykorzystującego metody poznawczo-behawioralne, podczas którego funkcjonariusze uczyliby się rozpoznawać własne reakcje na stres i wypracowywać sposoby radzenia sobie z nim.

– Nie czekajmy, aż człowiek się załamie, żeby dopiero wtedy zaproponować mu rozmowę – podkreślił.

Jego  zdaniem trzeba sprawdzić, jak reagują policje w innych państwach, które działania rzeczywiście zmniejszają zagrożenie, i na tej podstawie stworzyć procedury.

Psychiatra zwrócił też uwagę, że przełożeni mogą niechętnie mówić o samobójstwach funkcjonariuszy z obawy, że odpowiedzialność zostanie przypisana szefowi jednostki. Zaznaczył, że potrzebne jest podejście odwrotne: analiza przypadków i badania pozwalające ustalić, jak ograniczać ryzyko kolejnych tragedii.

– Mundur nie sprawia, że człowiek staje się niezniszczalny – podkreślił Pobocha. 

Osoby przeżywające trudności i myślące o odebraniu sobie życia lub chcące pomóc osobie zagrożonej samobójstwem mogą skorzystać z całodobowych, bezpłatnych telefonów pomocowych:

800-70-22-22 - Centrum Wsparcia dla Osób Dorosłych w Kryzysie Psychicznym (całodobowo)

116-123 - Telefon Wsparcia Emocjonalnego dla Dorosłych (całodobowo)

116-111 - Telefon Zaufania dla Dzieci i Młodzieży (całodobowo, dostępny również czat online na stronie 116111.pl)

800-12-12-12 - Dziecięcy Telefon Zaufania Rzecznika Praw Dziecka (całodobowo)

800-100-100 - Telefon dla Rodziców i Nauczycieli w sprawie Bezpieczeństwa Dzieci (wsparcie m.in. dla dorosłych zaniepokojonych sytuacją dziecka)

112 - numer alarmowy w sytuacji bezpośredniego zagrożenia zdrowia lub życia. (PAP)

Cały wywiad PAP z dr. Jerzym Pobochą  opublikujemy o godz. 6.15

Mira Suchodolska

mir/ akar/