Organizm wyraźnie reaguje na przetworzone jedzenie

Naukowcy z Virginia Tech (USA) i Uniwersytetu w Sao Paulo (Brazylia) opisali kolejny mechanizm, przez który przetworzona żywność może szkodzić. Nie chodzi jednak o kwestię większej liczby kalorii, prostych węglowodanów czy niezdrowych tłuszczów.

„Jeśli spojrzymy na dane populacyjne - widać, że osoby spożywające duże ilości żywności ultraprzetworzonej częściej mają gorsze wyniki zdrowotne – częściej występują u nich otyłość, incydenty sercowo-naczyniowe, cukrzyca typu 2, a nawet niektóre problemy związane ze zdrowiem psychicznym” – zaznacza prof. Alex DiFeliceantonio z Virginia Tech, współautorka badania opublikowanego w „Nature Metabolism”.

„Wiemy, że większość żywności ultraprzetworzonej zawiera dużo tłuszczu i cukru, a mało błonnika i białka. Ale jeśli sztucznie utrzymamy wszystkie te elementy na takim samym poziomie, to czy w samym sposobie przetworzenia jest coś, co prowadzi do odmiennej reakcji organizmu?” – dodaje.

Jej zespół przeprowadził eksperyment z udziałem 57 zdrowych osób w wieku od 18 do 45 lat. 32 uczestników przeszło zarówno testy oceniające reakcje metaboliczne, jak i badanie mózgu metodą funkcjonalnego rezonansu magnetycznego (fMRI).

Każda osoba, podczas oddzielnych sesji, spożywała oba rodzaje posiłków – naturalne i wysoko przetworzone. Posiłki były tak dobrane, aby nie różniły się pod względem kaloryczności, zawartości węglowodanów, tłuszczów, białek, wody i soli oraz masy.

Naukowcy donoszą o zaskakujących wynikach.

„Byliśmy zszokowani, gdy okazało się, że różnił się każdy pojedynczy parametr metaboliczny. W przypadku żywności ultraprzetworzonej zauważyliśmy, że odpowiedź insulinowa była znacznie silniejsza, a poziom cukru we krwi pozostawał nieco podwyższony przez trochę dłuższy czas” – mówi jeden z badaczy, Zach Hutelin.

Po pierwsze, jak donoszą naukowcy, posiłki ultraprzetworzone powodowały większe wydzielanie insuliny i większy wydatek energetyczny, a jednocześnie organizm wykorzystywał mniej węglowodanów jako źródło energii.

Mózgi ochotników obserwowano natomiast w sytuacji, gdy oglądali oni zdjęcia wysoko- oraz minimalnie przetworzonej żywności o dopasowanej wartości odżywczej. Podczas oglądania każdego produktu uczestnicy określali także, ile byliby skłonni za niego zapłacić, dzięki czemu naukowcy mogli porównać subiektywną wartość przypisywaną poszczególnym produktom z aktywnością mózgu.

Choć ochotnicy nie deklarowali, że zapłaciliby więcej za któryś z rodzajów żywności, to znaleziono m.in. różnice w aktywności obszarów zaangażowanych w uczenie się, motywację i odczuwanie nagrody.

Ponadto rozbieżności w tym, jak po każdym z rodzajów posiłków uczestnicy spalali węglowodany w celu uzyskania energii, wiązały się z różnicami w reakcji ich mózgów na zdjęcia jedzenia.

„Jedna z kluczowych debat w literaturze naukowej dotyczy tego, czy związek ultraprzetworzonej żywności z niekorzystnymi skutkami zdrowotnymi wynika raczej z jej składu odżywczego, czy z samego stopnia przetworzenia” – zwraca uwagę komentujący wyniki Carlos A. Monteiro, znany brazylijski epidemiolog, który nie był autorem badania. –  „To nowe i ważne osiągnięcie, ponieważ to mózg ostatecznie reguluje zachowania żywieniowe”.

Naukowcy zwracają uwagę, że zaproszone do projektu osoby były młode i zdrowe. Teraz chcieliby zbadać inne grupy, a także wykorzystać dłuższe okresy, większe posiłki oraz więcej zestawień naturalnej i wysoko przetworzonej żywności. Chcą także przyjrzeć się działaniu różnych składników, np. chemicznych dodatków.

Marek Matacz (PAP)

mat/ zan/