PKO BP: wyrok TSUE ws. nieważnych umów frankowych uprości rozliczenia

W czwartek Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej odpowiedział na pytania prejudycjalne Sądu Okręgowego w Warszawie dotyczące sposobu rozliczania nieważnych umów frankowych. TSUE stwierdził, że prawo UE co do zasady nie zabrania, by po unieważnieniu umowy kredytu frankowego sąd rozliczył wzajemne należności banku i konsumenta i zasądził jedynie różnicę między nimi.

Oznacza to, że sąd może zastosować tzw. teorię salda, jeśli pozwala na to polskie prawo. Polega ona na tym, że sąd porównuje, ile bank wypłacił kredytobiorcy i ile kredytobiorca oddał bankowi, a następnie zasądza tylko różnicę. I tak, gdyby bank wypłacił klientowi 300 tys. zł kredytu, a klient wpłacił bankowi 350 tys. zł, to zastosowanie teorii salda oznaczałoby rozliczenie tych kwot i zasądzenie na rzecz konsumenta 50 tys. zł.

Zdaniem PKO Banku Polskiego wyrok powinien zakończyć dyskusję o tym, czy konsument musi oddać kapitał. „Trybunał - tak samo jak w wyrokach z 23 kwietnia br. - wskazuje, że rozliczenie powinno zakładać zwrot tego kapitału. Nowością wynikającą z tego wyroku jest wyraźne wskazanie, że zasądzenie odsetek wyłącznie od nadwyżki nie narusza praw konsumenta. Jeśli spłaty konsumenta były niższe niż otrzymany kapitał - konsumentowi nie należą się odsetki” - zauważył bank.

W ocenie banku dla klientów oznacza to prostszy sposób rozliczenia nieważnej umowy i ograniczenie kosztów związanych z prowadzeniem dwóch niezależnych postępowań, a dla sądów – uproszczenie prowadzonych spraw. „Wyrok powinien również zwiększyć przewidywalność i ujednolicić praktykę sądów w tego typu sprawach” - uważa PKO BP.

Cytowana w komunikacie banku radca prawny Anna Cudna-Wagner z kancelarii CMS Cameron McKenna, która razem z kancelarią Romanowski i Wspólnicy reprezentuje PKO Bank Polski przed TSUE oceniła, że to rozstrzygnięcie ogranicza najważniejsze ryzyka związane z rozliczaniem nieważnych umów. „Szczególnie ważne jest to, że rozliczenie uwzględnia świadczenia obu stron i pozwala na uczciwe, proporcjonalne rozliczenie wzajemnych zobowiązań. To rozwiązanie, które zwiększa przewidywalność zarówno dla banków, jak i klientów” - stwierdziła.

Sprawa dotyczyła kredytu hipotecznego indeksowanego do franka szwajcarskiego, zaciągniętego w 2005 r. Kredytobiorcy spłacili go przed terminem w 2015 r., a następnie zażądali od banku zwrotu wszystkich wpłaconych pieniędzy, argumentując, że umowa zawierała nieuczciwe postanowienia i była nieważna. Trybunał uznał, że prawo UE nie nakazuje stosowania żadnego konkretnego modelu, tym samym sąd może zastosować tzw. teorię salda, jeśli pozwala na to polskie prawo.

TSUE zastrzegł jednak, że takie rozwiązanie nie może pogarszać sytuacji frankowicza ani zniechęcać go do dochodzenia swoich praw. Konsument zachowuje m.in. prawo do odsetek za opóźnienie od kwoty, którą nadpłacił ponad kapitał otrzymany od banku. Także zasady dotyczące kosztów procesu nie mogą powodować, że dochodzenie praw stanie się dla niego nieopłacalne. (PAP)

jls/ mmu/