Łazik Perseverance jest na Marsie od 5 lat, a Curiosity od prawie 15 lat. Na powierzchni planety dzieli je od siebie odległość 3775 kilometrów. To nieco więcej niż w prostej linii od Madrytu do Moskwy, albo tyle, co od Warszawy do miast w północnej Afryce lub na Bliskim Wschodzie.

Oba pojazdy badają obszary o wieku miliardów lat. Przy czym w przypadku Curiosity jest to teren nieco młodszy, a Perseverance ma okazję dokumentować jeden z najstarszych krajobrazów w Układzie Słonecznym. Dzięki temu naukowcy mogą analizować dwa okresy w historii Marsa.

Panorama, wykonana przez Curiosity w okresie od 9 listopada do 7 grudnia 2025 roku, powstała ze złożenia 1031 zdjęć. Widać obszar pokryty rozległą siecią formacji, przypominających na zdjęciach z orbity gigantyczną pajęczynę. Z kolei panorama od Perseverance obejmuje 980 zdjęć z okresu od 18 grudnia 2025 roku do 25 stycznia 2026 roku. Widać na niej krawędź krateru Jezero oraz starożytne skały dookoła. Współcześnie oba krajobrazy to mroźne pustynie, ale skrywają dowody bardziej dynamicznej przeszłości.

Łazik Curiosity wylądował na dnie krateru Gale. Od 2012 roku badał teren uważany za dawne jezioro. Wywiercone próbki potwierdziły, że panowały tam warunki odpowiednie do wspierania życia – właściwy skład chemiczny i potencjalne składniki odżywcze dla mikrobów.

Od 2013 roku automatyczny pojazd wspina się na Mount Sharp, górę wznoszącą się w centrum krateru, wysoką na pięć kilometrów. Góra zaczęła się formować, gdy warstwy osadów osadzały się w szeregu jezior. Gdy jeziora wyschły, wielokrotnie powracały stawy i strumienie, co pozostawiło ślady w warstwach góry, które powstały w suchszych okresach. Niższe warstwy są najstarsze, a wyżej położone są młodsze, więc wspinając się, Curiosity bada kolejne okresy geologiczne.

W 2025 roku badacze pokazali, że minerał syderyt może magazynować dwutlenek węgla, znajdujący się w marsjańskiej atmosferze, niegdyś grubej. Od dawna przypuszczano, że minerały węglanowe (czyli m.in. syderyt) powstały w wyniku rozpuszczenia dwutlenku węgla w marsjańskich jeziorach.

Dzięki Curiosity wykryto też - w próbce wywierconej w 2013 roku - trzy największe molekuły organiczne znane na Marsie, w postaci długich łańcuchów węglowodorów, prawdopodobnie pozostałości kwasów tłuszczowych.

W tym roku ogłoszono natomiast odkrycie, iż w skale analizowanej w 2020 roku znajduje się najbardziej zróżnicowana kolekcja cząsteczek organicznych kiedykolwiek znaleziona na Czerwonej Planecie. Zidentyfikowano 21 cząsteczek zawierających węgiel, z czego siedem po raz pierwszy w badaniach Marsa.

Łazik Perserverance wylądował w 2021 roku w kraterze Jezero. Dno krateru zostało uformowane miliardy lat temu przez ochładzające się stopione skały. Następnie rzeka zasiliła jezioro, pozostawiając osady, w których potencjalnie mogły zachować się ślady mikrobów. W 2024 roku łazik natrafił na skałę nazwaną „Cheyava Falls”, usianą wzorem niczym cętki lamparta. Wzór ten jest podobny do tego, co w skałach na Ziemi, w wyniku reakcji chemicznych wytwarzają niektóre mikroby.

Perseverance potrafi zbierać próbki skał i umieszczać je nienaruszone w pojemnikach, z założeniem, że kolejna misja pozbiera te pojemniki i dostarczy na Ziemię do badań laboratoryjnych. Poza zapasowym zestawem 10 pojemników, które łazik umieścił w magazynie próbek, wszystkie pobrane próbki (23 jak dotąd) przechowuje na razie w swoim wnętrzu.

Łazik ten bada również inne ciekawe aspekty Marsa. Na przykład w 2025 roku pokazano nagrania iskier elektrycznych w przelatujących tumanach pyłu (ang. dust devils). Do tej pory istnienie tego zjawiska przewidywano jedynie teoretycznie. Teraz mikrofony łazika je zarejestrowały. Co więcej, jedna z kamer sfotografowała zorze polarne – pierwsze dostrzeżone w świecie widzialnym na innej planecie niż Ziemia.

Perseverance prowadził także eksperymenty technologiczne – z wytwarzaniem tlenu z marsjańskiej atmosfery oraz testy lotu drona.

Oba łaziki to misje amerykańskiej agencji kosmicznej NASA. Warto dodać, że na Marsie są polskie detektory podczerwieni (w łaziku Curiosity) i pewne drobne elementy mechaniczne w obu misjach. (PAP)

cza/ zan/