Stan Trybunału Konstytucyjnego jest katastrofalny - twierdzi większości prawników podczas panelu zorganizowanego przez „Rzeczpospolitą”. Dlatego nie dziwi wynik sondy, która dowodzi, że aż 72 proc. pytanych jest za „resetem konstytucyjnym” w kwestii TK, czyli powołaniem całego składu od nowa. Z postulatem tym nie zgadza się 16 proc. pytanych. Zdania w tej sprawie nie ma 8 proc.

Aż 88 proc. pytanych jest za wprowadzeniem większości kwalifikowanej 3/5 przy wyborze przez Sejm sędziów TK. 56 proc.wypowiada się zdecydowanie za takim wyborem sędziów.To nie dowód zaufania do demokracji, tylko odwrotnie – braku zaufania. Przekonanie, że tylko solidne gwarancje większościowe dałoby szansę na stworzenie stabilnego układu w TK - podaje „Rz”.

Według prof. Tomasza Safjańskiego wybór sędziów TK większością kwalifikowaną wymusza konsensus polityczny i wzmacnia niezależność Trybunału. – Znajduje to solidne uzasadnienie w standardach państwa prawa oraz w teorii konstytucjonalizmu. W praktyce jest to jak budowanie mostu nad rwącą rzeką politycznych sporów – żeby był stabilny, musi być oparty na solidnych filarach z różnych stron, a nie tylko z jednej – twierdzi w „Rz” prof. Safjański.

Z kolei zdaniem adwokata Macieja Zaborowskiego wymóg większości kwalifikowanej zmuszałby do szukania kandydatów akceptowalnych ponad podziałami – bardziej kompromisowych, o silniejszym autorytecie i trudniejszych do zakwestionowania - czytamy w „Rz”.

Przeciwnych temu rozwiązaniu jest 12 proc. zapytanych ekspertów. Wśród nich jest sędzia SN Kamil Zaradkiewicz.

– Wybór większością kwalifikowaną grozi doprowadzeniem do trwałego paraliżu Trybunału i może wręcz być dla polityków pretekstem do takiego paraliżu (skoro Trybunał ma oceniać konstytucyjność aktów normatywnych, a zatem działalność parlamentu) – z powodu każdorazowego braku odpowiedniej większości. Ewentualna większość kwalifikowana powinna być uzupełniona dodatkowymi mechanizmami zabezpieczającymi terminowy wybór wraz z końcem kadencji ustępującego sędziego TK – argumentuje Zaradkiewicz.

Zdaniem prof. Lecha Garlickiego proponowany reset konstytucyjny mógłby przynieść rozwiązanie sporu, ale szanse na realizację tego pomysłu są niewielkie. Ekspert poddaje pod rozwagę zniesienie TK i przeprowadzanie kontroli konstytucyjności przez sądy. (PAP)

jszt/wr/