W niedzielę 19 kwietnia obchodzimy Światowy Dzień IBS.

Zespół jelita nadwrażliwego (IBS) jest przewlekłym zaburzeniem czynności przewodu pokarmowego. Jego kluczowym objawem jest nawracający ból brzucha, związany ze zmianą rytmu wypróżnień – mogą występować naprzemiennie biegunki i zaparcia.

- Zespół jelita nadwrażliwego to choroba o złożonym podłożu – nie ma jednej przyczyny, która tłumaczyłaby wszystkie objawy. Coraz więcej wiemy o tzw. osi jelito–mózg, czyli systemie komunikacji między jelitami, układem nerwowym i mikrobiotą jelitową – przypomniała cytowana w informacji prasowej przesłanej PAP prof. Barbara Skrzydło-Radomańska z Uniwersytetu Medycznego w Lublinie, członkini rady naukowej Biocodex Microbiota Foundation.

Jelita posiadają rozbudowany układ nerwowy, który współpracuje z mózgiem m.in. poprzez sygnały nerwowe, hormonalne i immunologiczne. Zaburzenia tej komunikacji mogą wpływać na funkcjonowanie przewodu pokarmowego oraz nasilenie objawów, takich jak ból brzucha czy zmiany rytmu wypróżnień charakterystyczne dla IBS.

Coraz więcej badań wskazuje, że istotną rolę w rozwoju IBS odgrywa mikrobiota jelitowa (flora bakteryjna), złożony ekosystem mikroorganizmów zamieszkujących przewód pokarmowy. Zaburzenia w ich składzie i ilości mogą prowadzić do nieprawidłowej pracy jelit, zwiększonej przepuszczalności bariery jelitowej, przewlekłego stanu zapalnego oraz nasilenia objawów. Mogą również wpływać m.in. na funkcjonowanie układu odpornościowego i nerwowego.

Zależności te są jednak złożone i nie w pełni poznane. Na oś jelito–mózg oddziałują także czynniki stylu życia, takie jak stres, dieta czy jakość snu. To może częściowo tłumaczyć, dlaczego przebieg choroby może różnić się między pacjentami.

- W praktyce oznacza to, że patrzymy na pacjenta szerzej – nie tylko przez pryzmat objawów jelitowych, ale także takich czynników jak stres czy jakość snu – podkreśliła prof. Skrzydło-Radomańska.

Zespół jelita nadwrażliwego jest jednym z najczęstszych zaburzeń czynności przewodu pokarmowego - dotyka 5–10 proc. populacji. Mimo to diagnostyka IBS wciąż stanowi problem - nawet do 75 proc. osób, które się z nim zmagają, może pozostawać niezdiagnozowanych. Wynika to z różnorodności objawów oraz braku charakterystycznych zmian widocznych w standardowych badaniach diagnostycznych. W efekcie wielu pacjentów przez lata pozostaje bez właściwego rozpoznania i odpowiedniego leczenia.

Obserwacje dotyczące roli mikrobioty jelitowej w rozwoju IBS stanowią podstawę do rozwoju nowych metod leczenia tego zaburzenia, ukierunkowanych m.in. na modulację mikrobioty.

- Coraz częściej mówi się o roli probiotyków, jednak warto pamiętać, że nie działają one jednakowo. Ich skuteczność zależy od konkretnego szczepu oraz objawów, z jakimi zmaga się pacjent, dlatego ich dobór powinien być indywidualny – wyjaśniła prof. prof. Skrzydło-Radomańska.

Wśród nowych kierunków badań coraz częściej analizuje się również tzw. psychobiotyki, czyli wybrane szczepy mikroorganizmów, które mogą wpływać na funkcjonowanie osi jelito–mózg. Przykładem są m.in. Bifidobacterium longum 35624 czy Bifidobacterium longum 1714, jednak ich działanie jest szczepozależne, a potencjalne korzyści mogą dotyczyć wybranych objawów i grup pacjentów.

Lepsze zrozumienie tych zależności sprzyja rozwojowi bardziej zindywidualizowanego podejścia do leczenia IBS.

Eksperci podkreślają, że równie ważne jak rozwój nowych terapii jest zwiększanie świadomości społecznej na temat IBS.

- Zespół jelita nadwrażliwego to choroba, która wciąż bywa bagatelizowana, mimo że znacząco wpływa na codzienne funkcjonowanie pacjentów. Edukacja pacjentów, również w zakresie roli osi jelito–mózg oraz mikrobioty jelitowej, może wspierać lepsze zrozumienie choroby i bardziej świadome podejście do leczenia – podsumowała dr Kinga Kazimierska-Gęca z Biocodex Microbiota Foundation.

Fundacja i Instytut Biocodex Microbiota to organizacje non-profit, których misją jest szerzenie wiedzy o mikrobiocie człowieka i jej znaczeniu dla zdrowia, a także nt. odpowiedzialnego stosowania antybiotyków. W tym celu organizowane są projekty edukacyjne, kampanie społeczne oraz inicjatywy naukowe. (PAP)

jjj/ zan/