Dotychczas lekarze proponowali przeszczep całego materiału kałowego, co nie wszystkim pacjentom odpowiada. Nowy lek będzie stosowany doustnie i ma pomóc w różnych schorzeniach, takich jak nowotwory, choroby autoimmunologiczne oraz infekcje oporne na antybiotyki.

– Chcemy odtworzyć mikrobom jelitowy w bioreaktorze, by nie trzeba było pobierać kału od dawców, co jest bardzo trudne i kosztowne – twierdzi dr hab. Jarosław Biliński z Katedry i Kliniki Hematologii, Transplantologii i Chorób Wewnętrznych WUM, właściciel i prezes zarządu Human Biome. – Spośród zgłaszających się do nas zdrowych osób zaledwie 0,5 proc. może zostać takim dawcą, tak duże są wymogi, które muszą być spełnione.

Według specjalisty dawcami supermikrobiomu mogą być jedynie osoby superzdrowe, a takich ludzi jest coraz mniej z powodu coraz częściej występującego niekorzystnego dla zdrowia stylu życia. – Powoduje on, że mikrobiom ubożeje w korzystne bakterie, a zarazem zawiera bakterie oporne na różne antybiotyki i zawiera wirusy, które mogą zostać przeniesione na biorcę. Stąd pomysł opracowania biosyntetycznego mikrobiomu, który można byłoby wyhodować w bioreaktorze. Byłby on czymś w rodzaju samoodnawiającego się lekarstwa.

Dr hab. Biliński zaznacza, że wraz ze swym zespołem chce wytwarzać leki o określonym składzie bakterii, wybieranych w zależności od zawartego w nich DNA, genów, a także pełnionych funkcji i wytwarzanych przez nie substancji, przydatnych w leczeniu konkretnej choroby. – Potrafimy to obliczyć przy użyciu algorytmów sztucznej inteligencji – dodaje.

Uniwersalny mikrobom ma stanowić tło ekosystemowe dla każdego późniejszego leku z mikrobiomu. Nie będzie to jednak jeden lek dopasowywany do konkretnego pacjenta. – Naszym celem jest raczej uzyskanie leku przydatnego w terapii konkretnej choroby. Na przykład takiego, który poprawia skuteczność leczenia choroby nowotworowej przy użyciu immunoterapii. Z kolei inny lek byłby przydatny w leczeniu zespołu jelita drażliwego.

Prowadzone są też próby uzyskania leku z mikrobiomu jelitowego przydatnego w leczeniu schorzeń z tzw. spektrum autyzmu oraz pomocnego u wcześniaków w profilaktyce ciężkich infekcji i martwiczego zapalenia jelit.

Dr hab. Jarosław Biliński przekonuje, że można zmodyfikować swój mikrobom na bardziej korzystny. – Niezbędne jest przede wszystkim przestrzeganie odpowiedniego stylu życia. Z badań przeprowadzonych na tysiącach ochotników wynika, że decydujące znaczenie mają trzy czynniki. Pierwszy to zdrowa dieta, najlepiej śródziemnomorska, z dużą ilością warzyw i owoców, tylko jedna czwarta spożywanych kalorii może przypadać na mięso. Ważne jest też odpowiednie wysypianie się, bo przewlekłe niedosypanie pogarsza wiele parametrów zdrowotnych. Trzeci najważniejszy czynnik to wysiłek fizyczny. Nie musi być on intensywny, wystarczy nawet 30 minut tygodniowo, żeby poprawić nasz mikrobiom – zapewnia.

Najbardziej niekorzystna jest z kolei żywność wysoce przetworzona, czyli tzw. śmieciowe jedzenie. – Tego zdecydowanie unikajmy, bo to najbardziej psuje nasz mikrobiom – twierdzi specjalista.

Zbigniew Wojtasiński (PAP)

Cały wywiad nadamy o godz. 8.30.

zbw/ bar/