Serafin: oba programy SAFE mogą być użyteczne

Prezydent Karol Nawrocki i prezes NBP Adam Glapiński zapowiedzieli w środę „polski SAFE 0 proc.”, który ma być alternatywą dla unijnego programu pożyczek na obronność. „W razie potrzeby wyjdę z inicjatywą ustawodawczą” - zapowiedział Nawrocki.

- Oba SAFE mogą być użyteczne - ocenił w czwartek w RMF24 komisarz UE ds. budżetu Piotr Serafin, zaznaczając, że inicjatywa prezydenta nie jest projektem, który powinna komentować Komisja Europejska. - My od ponad roku pracujemy nad programem SAFE i ten program w dalszym ciągu pozostaje na stole - dodał.

Podkreślił, że potrzeby Polski w zakresie zwiększenia zdolności obronnych i polskiego przemysłu obronnego są na tyle istotne, że „naprawdę nie trzeba dokonywać wyboru jeden SAFE, drugi SAFE” - dodał.

- Ale z drugiej strony prezes NBP mówi, że będzie finansował ten projekt zyskami Narodowego Banku Polskiego, a od wielu lat informuje o tym, że są wyłącznie straty - zwrócił uwagę Serafin.

Prezes NBP Adam Glapiński pytany podczas środowej konferencji, z jakich aktywów rezerwowych bank centralny planuje sfinansować „SAFE 0 proc.”, odpowiedział, że „z żadnej części rezerw nie możemy skorzystać, w tym sensie, że część rezerw zostanie przekazana, bo to jest wbrew prawu”.

- Na przykład zysk (NBP), w większości, w 95 proc. przekazujemy rządowi. On jest używany w określonym celu. W tym wypadku spodziewamy się, że w celu właśnie wzmacniania polskiej obronności - dodał i podkreślił, że „środki, które zostaną wykreowane, zostaną przekazane tak, jak każe prawo, rządowi, Funduszowi Wsparcia Sił Zbrojnych”. - I już jest kwestią innych ciał decyzyjnych, jak zostaną wykorzystane. Naszym zadaniem byłoby tylko, żeby te środki przekazać. Na tym nasza rola się kończy - zaznaczył.

Glapiński zauważył w grudniu ub.r. w liście dotyczącym projektu nowelizacji ustawy o banku centralnym, że nie można wykluczyć straty banku centralnego w kolejnych latach. „Wskazujemy jednocześnie, że NBP poniósł stratę za 2024 r. oraz wysoce prawdopodobny jest ujemny wynik finansowy NBP w 2025 r. Nie można również wykluczyć straty NBP w kolejnych latach, w sytuacji, gdy utrzymają się obecnie dominujące tendencje aprecjacyjne kursu złotego do walut obcych. Z tego względu, wskazanie szerszych niż obecnie istniejące możliwości pokrywania przez NBP strat bilansowych, które na koniec 2024 r. przekroczyły już 60 mld złotych, a na koniec 2025 r. prawdopodobnie zbliżą się do 100 mld złotych, jest sprawą niezwykle pilną i ważną” – podkreślił Glapiński.

W 2024 r. NBP miał stratę w wysokości ponad 13,3 mld zł. W 2023 r. strata NBP przekroczyła 20 mld zł. Zgodnie z prawem, jeśli bank centralny notuje zysk, ma obowiązek przekazać 95 proc. zysku do budżetu państwa. Jeśli NBP ma stratę, nie wpłaca niczego do budżetu.

Prezydent ma czas na podjęcie decyzji ws. programu SAFE do 20 marca. Polska jest największym beneficjentem unijnego programu pożyczek SAFE - może z niego pozyskać ok. 43,7 mld euro, czyli prawie 200 mld zł. Według deklaracji rządu, 89 proc. środków z SAFE ma trafić do polskich firm zbrojeniowych. Pieniądze mają zostać przeznaczone na wzmocnienie bezpieczeństwa Polski. Chodzi o realizację potrzeb wojska, wsparcie Policji i Straży Granicznej oraz ochronę cyberprzestrzeni. (PAP)

fos/ mmu/