„Rz”: Koniec mitów o luce VAT

„Luka VAT w Polsce 2000–2025: przyczyny, działania i efekty" - to publikacja Instytutu Finansów Publicznych przygotowana we współpracy z Fundacją Przyjazny Kraj.

Jak czytamy w „Rz ”- wielka luka VAT w Polsce okazuje się być mitem. Na koniec 2025 r. – według autorów raportu – wynosiła 6,9 proc. potencjalnych wpływów (0,6 proc. PKB) wobec 10,9 proc. na koniec 2024 r. Im niższa luka, tym mniejsza przestrzeń dla dalszego jej domykania i „zysków” budżetu – mówi „Rzeczpospolitej” Ludwik Kotecki, członek RPP, jeden z autorów raportu.

Przykładowo, dalsza redukcja polskiej luki VAT do 6,5 proc. potencjalnych wpływów, czyli do poziomu historycznie najniższej mediany luki w UE, przyniosłaby co najwyżej 0,04 proc. PKB dodatkowych dochodów, czyli około 1,5 mld zł - podaje „Rz”.

- Nasza analiza pokazuje, że państwo nie może liczyć na to, iż z likwidacji luki VAT osiągnie nadzwyczajne dochody – komentuje dla „Rzeczpospolitej” Konrad Walczyk, ekspert IFP, wicedyrektor Instytutu Rozwoju Gospodarczego SGH, współautor raportu.

- Luka VAT to nie tylko wynik działalności przestępczej, oszustw podatkowych, wyłudzeń czy istnienia tzw. „czarnej strefy”. – Jest ona skutkiem unikania podatku, które jest działaniem zgodnym z literą prawa, błędów popełnianych przez podatników, ich upadłości, opóźnień w płatności podatku czy uchylania się od niego w różnych formach, np. poprzez ukrywanie części lub całości przychodów – zaznacza w „Rz” Konrad Walczyk. – Nawet najbardziej sprawna administracja nie wyeliminuje tych zjawisk całkowicie – dodaje.

Ludwik Kotecki wskazuje w „Rz” na kolejny ważny wniosek z badań, tj. obalenie mitu, jakoby luka VAT była odporna na czynniki gospodarcze. Rośnie w fazach spowolnienia i kryzysu (tak było np. po 2008 r.), a spada w okresach dobrej koniunktury. Silny spadek luki VAT w 2024 r. i kontynuacja tego trendu w 2025 r. są powiązane właśnie z mocniejszym wzrostem PKB (odpowiednio 3 proc. i 3,6 proc.). Prognozy na 2026 r. mówią o nawet 4 proc. wzroście PKB, co będzie sprzyjać dalszemu obniżeniu luki. (PAP)

jszt/ san/