Psycholog: pozytywne myślenie to realistyczny optymizm, a nie wypieranie problemów

W rozmowie z okazji Dnia Pozytywnego Myślenia ekspertka zwróciła uwagę, że w psychologii pojęcie to bywa mylnie utożsamiane z myśleniem życzeniowym.

– Pozytywne myślenie nie oznacza „wszystko będzie dobrze” bez względu na okoliczności. To raczej realistyczny optymizm, czyli umiejętność widzenia trudności przy jednoczesnym dostrzeganiu własnych możliwości i zasobów – wyjaśniła.

Podkreśliła, że istotne jest rozpoznawanie zasobów wewnętrznych, jak cechy charakteru, kompetencje i doświadczenia, i zewnętrznych – relacji, wsparcia bliskich czy pomocy instytucjonalnej. Równie ważne jest świadome kierowanie uwagi nie tylko na zagrożenia, ale także na wcześniejsze sukcesy i sytuacje, w których udało się poradzić z trudnościami.

– Badania pokazują, że tak rozumiane pozytywne myślenie wpływa korzystnie na zdrowie psychiczne i fizyczne, w tym na odporność i radzenie sobie ze stresem – zaznaczyła.

Ostrożnie oceniła popularną w mediach społecznościowych modę na pozytywność. Jej zdaniem może ona pomagać, jeśli zachęca do szukania nadziei i rozwiązań, ale bywa szkodliwa, gdy wywiera presję na osoby przeżywające stratę czy kryzys.

– Zmuszanie do pozytywnego myślenia może wywoływać poczucie winy i przekonanie o własnej nieskuteczności u tych, którzy w danym momencie nie są na to gotowi – tłumaczyła.

Przypomniała również, że w psychologii nie mówi się o złych emocjach.

– Istnieją emocje trudne i nieprzyjemne, ale wszystkie są informacją o naszych niezaspokojonych potrzebach – podkreśliła.

Jej zdaniem w gorszych momentach warto pozwolić sobie na ich przeżycie i zrozumienie, zamiast je tłumić. Niewyrażane emocje mogą bowiem prowadzić nie tylko do obniżenia nastroju czy zaburzeń lękowych, ale także do dolegliwości somatycznych.

Proces zmiany sposobu myślenia i reagowania jest indywidualny i nie da się go przeprogramować w określonym czasie.

– Mówimy raczej o stopniowym budowaniu bardziej elastycznych, adaptacyjnych wzorców reakcji. Małe zmiany, powtarzane na co dzień, mogą z czasem prowadzić do większych – wyjaśniła.

Jako prosty pierwszy krok wskazała zamianę ocen na obserwacje.

– Zamiast generalizować i oceniać siebie negatywnie, warto nazwać fakty: dziś w tej konkretnej sytuacji nie udało mi się tak, jak chciałam – powiedziała.

Inną praktyką może być codzienne zauważanie choć jednej rzeczy, która się danego dnia powiodła.

– To niewielka zmiana, ale uczy mózg, że obok trudności istnieją także momenty satysfakcji i sprawczości – dodała.

Zdaniem Bondarenki zdrowe, pozytywne myślenie jest ściśle związane z akceptacją i życzliwością wobec siebie.

– Im bardziej potrafimy spojrzeć na siebie w sposób wyrozumiały i realistyczny, tym łatwiej budować nadzieję bez zaprzeczania rzeczywistości – podsumowała. (PAP)

jms/ joz/