Ekspert: potencjał jest ogromny jeśli chodzi o tworzenie wirusów przez AI, lecz ograniczenia są realne

Sztuczna inteligencja może pomóc w projektowaniu skuteczniejszych bakteriofagów, ale droga do powszechnego zastosowania takiej terapii jest daleka i pełna wyzwań – ocenił w rozmowie z PAP wirusolog prof. Krzysztof Pyrć. Podkreślił, że „to ogromna szansa, ale diabeł tkwi w szczegółach”.

W ostatnich miesiącach uwagę mediów przyciągnęły doniesienia o wirusie zaprojektowanym przy użyciu sztucznej inteligencji, roboczo nazwanym Evo-?2147. Informacje te rozbudziły nadzieje na przełom w terapii fagowej, czyli leczeniu zakażeń bakteryjnych wirusami atakującymi bakterie, zwłaszcza w kontekście narastającej antybiotykooporności.

– Terapia fagowa nie jest nowym pomysłem. Stosowano ją już ponad sto lat temu, również podczas I wojny światowej. Została wyparta przez antybiotyki, które były tańsze, prostsze i bardziej uniwersalne – przypomniał prof. Pyrć.

Dodał, że dziś, gdy bakterie masowo uodporniają się na leki, zainteresowanie fagami ponownie rośnie.

W praktyce terapia fagowa jest jednak stosowana na bardzo ograniczoną skalę. – Istnieją ośrodki, także w Polsce, które oferują takie leczenie, ale dotyczy ono głównie pacjentów, u których wyczerpano inne możliwości. To nie jest rozwiązanie systemowe – zaznaczył wirusolog.

Odnosząc się do doniesień o stworzeniu wirusa przez AI prof. Pyrć podkreślił, że nie chodzi o zaprojektowanie organizmu od podstaw. – Autorzy pracowali na istniejącym bakteriofagu, próbując zmodyfikować jego właściwości. To kontynuacja badań prowadzonych od lat w biologii strukturalnej i bioinformatyce – wyjaśnił.

Zaznaczył, że sztuczna inteligencja coraz lepiej radzi sobie z przewidywaniem struktury białek i projektowaniem nowych funkcji biologicznych.

– Próba objęcia takim projektowaniem całego wirusa byłaby dużym krokiem naprzód, jeśli wyniki się potwierdzą – ocenił.

Ekspert zwrócił jednak uwagę na istotne ograniczenia. Po pierwsze, natura oferuje niemal nieograniczoną liczbę fagów, które można selekcjonować. Po drugie, nawet jeśli projektowanie komputerowe stanieje, pozostaje kosztowny i czasochłonny proces laboratoryjnej produkcji, testowania i weryfikacji biologicznej.

– Projekt w komputerze nie leczy pacjenta. Cena obliczeń może spaść, ale „dom wciąż trzeba zbudować” – podsumował.

Dodatkowym problemem jest zdolność bakterii do uodparniania się na fagi, m.in. dzięki systemom CRISPR-Cas. Dlatego coraz częściej stosuje się koktajle fagowe, co jeszcze bardziej zwiększa stopień skomplikowania i koszty terapii. – To wciąż medycyna spersonalizowana, szyta na miarę, a nie rozwiązanie masowe – podkreślił prof. Pyrć.

W jego ocenie projektowanie wirusów wymaga także szczególnej kontroli etycznej.

– Potencjał terapeutyczny jest ogromny, ale każda technologia ma też ciemną stronę. Nie możemy udawać, że zagrożenia nie istnieją – zaznaczył. – Jeśli te badania się potwierdzą, będzie to ważny krok, ale nie rewolucja z dnia na dzień. Nauka posuwa się naprzód małymi krokami – dodał.

Mira Suchodolska (PAP)

Cały wywiad opublikujemy o godz. 7.35.

mir/ mark/