Raport: największe polskie spółki giełdowe 95 proc. energii wciąż czerpią z węgla, ropy i gazu

W ubiegłym roku polskie spółki giełdowe po raz pierwszy musiały zmierzyć się z pełnymi wymogami dyrektywy CSRD dotyczącej raportowania zrównoważonego rozwoju. Jednocześnie może to być ostatni rok tak szerokiego obowiązku raportowania ESG, ze względu na planowane zmiany regulacyjne w Unii Europejskiej - wynika z raportu „Droga do zera netto. Emisje i cele klimatyczne spółek na GPW ujawnione w 2025 r.” Fundacji Instrat, który zaprezentowano we wtorek w siedzibie Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie.

Jak zauważyła Fundacja Instrat, z jednej strony widać wyraźny postęp - 80 spółek z indeksu WIG140, czyli cztery razy więcej niż w 2024 r. raportuje pełny ślad węglowy, w tym emisje z łańcucha dostaw.

„Dane ESG przestały być jedynie dodatkiem do rocznych sprawozdań i coraz częściej stają się mierzalnym elementem strategii biznesowych. To efekt wejścia w życie dyrektywy CSRD oraz europejskich standardów raportowania ESG” - wskazano w raporcie.

Dyrektywa ws. sprawozdawczości przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju, tzw. CSRD została opublikowana pod koniec 2022 r. Zgodnie z nią wszystkie duże jednostki oraz małe i średnie spółki giełdowe miały przedstawiać w swoim sprawozdaniu z działalności informacje na temat: kwestii środowiskowych, społecznych i praw człowieka oraz ładu korporacyjnego.

W lutym 2025 r. Komisja Europejska przedstawiła jednak pakiet uproszczeń w obszarze zrównoważonego rozwoju, tzw. Omnibus I. Jego celem jest zmniejszenie obciążeń dla przedsiębiorstw w UE. W pakiecie przewidziano odroczenie terminów i uproszczenia dotyczące dyrektywy CSRD.

Fundacja Instrat przypomniała, że w 2025 r. udział węgla w produkcji energii elektrycznej w Polsce spadł do rekordowo niskiego poziomu – około 50 proc.

„Z drugiej strony obraz transformacji energetycznej pozostaje niepokojący. Aż 95 proc. energii zużywanej przez spółki z WIG140 pochodzi z paliw kopalnych – węgla, gazu i ropy – a udział odnawialnych źródeł energii to zaledwie niecałe 5 proc. Co istotne, aż 70 proc. deklarowanej »zielonej« energii pochodzi ze spalania biomasy, biogazu lub wodoru odnawialnego, a nie z nowych inwestycji w infrastrukturę OZE” - wskazała fundacja.

Jak zauważył autor raportu Tomasz Czech z Fundacji Instrat, planowane zmiany w unijnych przepisach, zmiany zawarte w pakiecie Omnibus I, sprawią, że ponad 90 proc. polskich spółek zostanie wyłączonych z obowiązku raportowania ESG.

„Grozi to utratą przejrzystości rynku i dalszym spowolnieniem dekarbonizacji. Zmiany mogą osłabić motywację do większej transparentności, co utrudni inwestorom rzetelną ocenę ryzyka klimatycznego. Bez stabilnych regulacji i silniejszych impulsów inwestycyjnych w OZE, ambitne deklaracje pozostaną jedynie w sferze teorii, podczas gdy polska gospodarka potrzebuje pilnej i rzeczywistej dekarbonizacji, by utrzymać konkurencyjność, chociażby w kontekście wzrostu cen ETS i wdrożenia systemu ETS2” - zaznaczył ekspert.

Raport pokazuje również niewielkie ambicje klimatyczne. 84 spółki WIG140 nie mają wyznaczonych celów klimatycznych lub obniżyły ich poziom, a wśród 100 największych firm giełdowych cele redukcji emisji deklaruje jedynie 44 proc.

Jak wskazała Fundacja Instrat, to wynik wyraźnie gorszy niż na rynkach Europy Zachodniej. W brytyjskim indeksie FTSE 100 cele klimatyczne ma już ponad 75 proc. firm.

„Badanie przedstawia więc obraz pełen paradoksów. W 2024 roku pięć spółek: Rainbow, Lubawa, Enter Air, ZE PAK oraz Cognor po raz pierwszy przyjęło oficjalne cele klimatyczne. Jednocześnie siedem innych firm wycofało się z wcześniejszych deklaracji – nie ujawniło swoich klimatycznych celów w odpowiedniej sekcji raportu. Do tej grupy należą: PZU, ING, Archicom, Agora, Arctic Paper, BOŚ oraz Pekabex” - zauważyła Fundacja Instrat.

„Droga do zera netto” to czwarta edycja monitoringu prowadzonego przez Fundację Instrat od 2021 roku. Fundacja ta jest think tankiem z misją wspierania debaty i polityk publicznych otwartymi danymi i badaniami, działającym na rzecz „sprawiedliwej, zielonej i cyfrowej gospodarki”. (PAP)

gkc/ pad/